Tarihin en büyük zelzeleleri: Dünya ve Türkiye bu dev zelzelelerle sarsıldı
Dünya, tarihi boyunca sayısız zelzeleyle yüzleşti. Lakin birtakım sarsıntılar var ki, sırf büyüklükleriyle değil, yıkıcılıklarıyla da hafızalardan silinmedi. Kimi kentleri haritadan silen, kimi ülkeleri yeni bir sayfa açmaya zorlayan bu sarsıntılar, hem global ölçekte hem de Türkiye özelinde adeta birer dönüm noktası oldu. İşte, dünyada ve Türkiye’de kayıtlara geçen en büyük sarsıntılar…
DÜNYANIN EN BÜYÜK Zelzelesi: 1960 ŞiLi – VALDIVIA DEPREMi
22 Mayıs 1960 tarihinde Şili’nin Valdivia kentinde meydana gelen sarsıntı, moment magnitüd ölçeğine göre 9.5 büyüklüğüyle, bugüne dek ölçülen en güçlü zelzele olarak kayıtlara geçti. “Büyük Şili Depremi” olarak anılan bu sarsıntı, Güney Amerika ve Nazca levhaları ortasındaki devasa bir güç boşalması sonucu oluştu.
Yaklaşık 10 dakika süren zelzele, Şili’yle hudutlu kalmadı; Pasifik Okyanusu’nda oluşan tsunami Japonya, Filipinler, Yeni Zelanda ve ABD’ye kadar ulaştı. Yaklaşık 2.000 kişi hayatını kaybetti, 3.000’e yakın insan yaralandı ve 2 milyonun üzerinde kişi evsiz kaldı. Maddi kayıpların ise günümüz bedelleriyle milyarlarca doları bulduğu varsayım ediliyor.
TÜRKiYE’NİN EN BÜYÜK SARSINTISI: 1939 ERZiNCAN FELAKETi
Türkiye’nin zelzele tarihindeki en büyük felaket ise 27 Aralık 1939’da Erzincan’da yaşandı. 7.9 büyüklüğündeki sarsıntı, gece saat 02.00’de meydana geldi ve kentin neredeyse tamamını yok etti. O periyotta yaklaşık 33.000 nüfusa sahip olan kentte, resmi sayılara nazaran tekrar 33.000 kişi hayatını kaybetti, 100.000’den fazla kişi yaralandı.
Deprem, Kuzey Anadolu Fay Hattı boyunca 400 kilometrelik bir kırılmaya yol açtı. Yer yer 3-4 metrelik yer değişimleri oluştu. Afet, sırf Erzincan’ı değil etraf vilayetleri de önemli biçimde etkiledi.
Bu yıkım, Türkiye’de yapı yönetmeliklerinin, afetle gayret sistemlerinin ve bilimsel araştırmaların gelişmesinde kıymetli bir milat oldu.
