Bolivya’daki Uturuncu Yanardağı, en son 250 bin yıl evvel patlamış olmasına karşın hâlâ yer sarsıntılarına ve gaz çıkışlarına neden oluyor. Bu durum, bilim dünyasında “zombi volkan” olarak anılan Uturuncu’nun uyanmak üzere olabileceği istikametinde dertlere yol açıyor.
Yanardağın tabanındaki yükselme ve etraftaki alanların çökmesi, bölgede yaşayanlar ve uzmanlar ortasında mümkün bir patlama kaygısını artırdı.
Yüksek çözünürlüklü görüntüleme ile magma ve gaz haritası çıkarıldı
Çin, İngiltere ve ABD’den bilim insanlarının ortak çalışmasıyla hazırlanan ve PNAS mecmuasında yayımlanan yeni araştırma, Uturuncu’nun derinliklerindeki hareketliliğe ışık tuttu.
Tıbbi görüntüleme tekniklerine benzeri sistemlerle yapılan tahliller, magma ve gazların yer altındaki hareketlerini görselleştirdi.
Araştırmada, volkanın altındaki karmaşık “sıhhi tesisat sistemi” olarak isimlendirilen yapı gözlemlendi. Bu sistemdeki sıvı ve gazların hareketi, yer kabuğundaki deformasyonların asıl nedeni olarak gösterildi.
PATLAMA DEĞİL, SIVI HAREKETİ TETİKLİYOR
Araştırmacılar, bu hareketliliğin ani bir patlamadan değil, sıvıların magmatik rezervuarlar ve hidrotermal sistemler içinde dolaşmasından kaynaklandığını belirtiyor.
Volkanın merkezindeki yükselmelerin, bu sıvıların üst hakikat göçünden kaynaklandığı düşünülüyor.
Oxford Üniversitesi’nden çalışmanın ortak muharriri Prof. Mike Kendall, “Bu tekniklerle volkanların sırf tehlikeleri değil, tıpkı vakitte mümkün yer altı kaynaklarını da daha yeterli anlayabiliyoruz” dedi.
Cornell Üniversitesi’nden araştırmacı Matthew Pritchard, tıpkı tekniğin dünya genelinde etkin olmayan lakin gaz salınımı ve deformasyon belirtileri gösteren 1400’den fazla volkana uygulanabileceğini vurguladı.
Pritchard, “Uturuncu üzere şimdi faal kabul edilmeyen lakin ‘hayat belirtisi’ gösteren birçok potansiyel zombi volkan için bu bulgular yol gösterici olabilir” dedi.
