Mahfi Eğilmez’den dikkat çeken ihtar: Türkiye neden dış ticaret açığı veriyor?
Ekonomist Mahfi Eğilmez, kaleme aldığı “Dış Ticaretin Durumu” başlıklı yazısında Türkiye’nin dış ticarette yaşadığı daima açık sıkıntısını ele aldı. Eğilmez, bu durumun temelinde Türkiye’nin markalaşma eksikliği ve teknoloji seviyesinin bulunduğunu tabir etti.
Eğilmez, ihracatın fob (taşıma aracına yüklenene kadar olan masraflar dahil), ithalatın ise cif (maliyet, sigorta ve navlun dahil) olarak hesaplandığını belirtti. Türkiye’nin dış ticaret açığı veren bir ülke olduğunu vurgulayan Eğilmez, “Grafik bize daima dış ticaret açığı verdiğimizi, bu açığın 2016 – 2021 yılları ortasındaki devirde daraldığını ancak sonrasında tekrar arttığını gösteriyor. 2023 ve 2024 yıllarında büyümenin potansiyel oranın altında kalması sonucu, ithalatın düşmesiyle birlikte dış ticaret istikrarında de daralma görülmesine yol açmış bulunuyor. Buradan dış ticaret hadlerine geçebiliriz” tabirlerini kullandı.
DIŞ TİCARET HADLERİ TÜRKİYE ALEYHİNE İŞLİYOR
Dış ticaret hadlerinin, ihracat ünite paha endeksinin ithalat ünite bedel endeksine oranı olduğunu aktaran Eğilmez, dış ticaret haddinin 100’ün üzerinde olmasının ihraç eden ülke lehine bir tabloya işaret ettiğini yazdı. Türkiye’nin dış ticaret hadleri açısından olumsuz bir görünüm sergilediğini belirten Eğilmez, “Daha açık bir sözle belirtmek gerekirse ihraç mallarımıza aldığımız fiyatlar ithal mallarına ödediğimiz fiyatların altında bulunuyor” değerlendirmesinde bulundu.
BİRİM FİYATLAR ARTMADI ÖLÇÜ ARTTI
Miktar endekslerini de ele alan Eğilmez, dış ticaretteki artışın büyük ölçüde miktar bazında olduğunu, ünite fiyatların ise değişmediğini vurguladı. İhracat ölçü endeksinin son 12 yılda önemli artış gösterdiğini kaydeden Eğilmez, buna rağmen ünite kıymet artışının epeyce hudutlu kaldığına dikkat çekti. Tıpkı periyotta ithalat ölçüsünün da yükseldiğini, ithalatın ünite fiyatlarının ise daha fazla arttığını belirtti.
TEKNOLOJİ VE MARKA EKSİKLİĞİ DIŞ TİCARET AÇIĞINI BESLİYOR
Yazısında dış ticaret açığının temel nedenlerine de değinen Eğilmez, “Ortaya çıkan bu durumun nedenlerinin başında ihraç mallarımızın yüklü olarak orta ve düşük teknoloji içerikli olmasına karşılık ithal ettiğimiz malların daha yüksek teknoloji içerikli olması geliyor. Öte yandan ihraç mallarımızın dünyaca tanınan markalara sahip olmamasına karşılık ithal ettiğimiz malların dünyaca tanınan markaları taşıması da bu durumun ortaya çıkmasında etken nedenlerden birisidir” kelamlarına yer verdi.
