Japonya’da her geçen yıl daha fazla insan sessizliğe gömülüyor. Toplumdan büsbütün izole bir ömrü tercih eden ve bazen yıllarca konuttan çıkmayan bu şahıslar, “Hikikomori” olarak tanımlanıyor. Birinci defa 1990’larda dikkat çeken bu sosyolojik olgu, günümüzde artık bir toplumsal kriz haline gelmiş durumda.
HİKİKOMORİ NEDİR?
“Hikikomori” sözü Japonca’da “elini ayağını çekmek” manasına gelir. Bu terim; okula, işe, toplumsal hayata katılmayı büsbütün bırakan, aylarca hatta yıllarca odasından çıkmadan yaşayan bireyler için kullanılıyor. Hikikomori’ler ekseriyetle ailelerinin konutunda yaşar, dış dünyayla fizikî teması neredeyse sıfıra indirirler.
BİR KAYIP JENERASYON Mİ?
Japonya Sıhhat Bakanlığı’nın bilgilerine nazaran, ülkede yaklaşık 1,5 milyon hikikomori olduğu iddia ediliyor. Fakat gerçek sayının bu sayının çok üzerinde olduğu düşünülüyor. Bilhassa pandemi sonrası bu durumun yaygınlaştığı ve artık yalnızca gençleri değil, 40’lı ve 50’li yaşlardaki bireyleri de etkilediği gözlemleniyor. Bu kümeye Japon medyasında “80-50 SORUNU” (80 yaşındaki ebeveyn ile 50 yaşındaki hikikomori çocuğu) ismi veriliyor.
NEDENLERİ NE?
Hikikomori olgusunun gerisinde birçok sosyokültürel etken yatıyor:
- Yoğun akademik ve iş baskısı
- Aile içi iletişimsizlik
- Toplumsal başarısızlık korkusu
- Sosyal telaş ve utangaçlık
- Japon toplumunda kişiselliğin bastırılması
Bu etkenler bir ortaya geldiğinde, kişi vakitle kendini geri çeker, dış dünyayı tehlikeli ya da gereksiz görmeye başlar.
TEKNOLOJİ VE DİJİTAL İZOLASYON
İnternet, görüntü oyunları ve toplumsal medya üzere dijital araçlar da hikikomori hayat stilini destekliyor. Online alışveriş, sanal arkadaşlıklar ve uzaktan çalışma imkânı, fizikî olarak dışarı çıkmadan yaşamayı mümkün hale getiriyor.
DEVLET VE AİLELER NE YAPIYOR?
Japon hükümeti, hikikomori bireylerin topluma tekrar kazandırılması için takviye programları başlattı. Ailelere yönelik rehberlik hizmetleri, mesken ziyaretleri yapan toplumsal vazifeliler ve ruhsal dayanak sunan merkezler açıldı. Lakin toplumsal damgalama ve bireylerin gönülsüzlüğü bu süreçleri zorlaştırıyor.
