Orhan Sarıbal: ‘Soğanda üretici ile market ortasındaki fiyat farkı yüzde 220’yi buldu’
CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Meclis’te düzenlediği basın toplantısında, ‘Türkiye’de yıllardır bir kaynak transferi yaşanıyor. Fakirden zengine, işçiden saraylıya… Bu sistem halkı kuru simide, bir bardak çaya muhtaç bırakıyor” dedi. Kuru soğanın planlı üretim kapsamına alındığını hatırlatan Sarıbal, buna karşın üretim-tüketim istikrarının sağlanamadığını söyledi. Üreticilerin hala pazarlama zorlukları yaşadığını belirten Sarıbal, üretim kararlarının bir evvelki yılın fiyatlarına nazaran alındığını, bu nedenle yıllar ortasında büyük dalgalanmalar yaşandığını aktardı.
Kuru soğan üretiminin 2024’te 2 milyon 632 bin ton olarak gerçekleştiğini söyleyen Sarıbal, şunları kaydetti:
“Kuru soğan halde 16 liraya, pazarda 23 liraya, markette ise 25 liraya satılırken; üretici ve market fiyatları ortasındaki fark yüzde 220’yi buldu. Üretici ziyan ediyor, vatandaş ise soğan alamıyor. Ankara, yaklaşık 990 bin tonla üretimde birinci sırada yer aldı. Tu¨rkiye kuru soğan üretiminin yüzde 31’ini karşılayan Ankara’yı Amasya ve Çorum izledi. Kuru soğan üretiminin yarısını Ankara ve Amasya vilayetleri karşıladı. Ankara ve Amasya vilayetlerinde kışlık soğan üretimi yapılırken, Adana ve Hatay vilayetlerinde ise daha çok yazlık soğan üretiliyor. Yazlık turfanda soğanlar kurutma yapılmadan pazara sunuluyor. 2024’te ihracat yüzde 27 azalarak yalnızca 95 bin ton olarak gerçekleşti. 2025’in birinci üç ayında ise ihracat yok denecek kadar az, yalnızca 2 bin ton. Bu düşüşün temel nedenlerinden biri Mısır’ın Avrupa pazarına yaptığı ucuz ihracat ve Türkiye’ye yapılan ithalat.”
“SOFRAYA NE UCUZ ET GİRDİ NE DE FİYATLAR DURDU”
Sarıbal, “2024 yılında 423 bin baş canlı hayvan ve 81 bin ton kırmızı et ithal edildi. Bu ithalat için devlet kasasından toplamda 1 milyar 235 milyon dolar (yaklaşık 39 milyar TL) harcandı. Fakat yurttaşın sofrasına ne ucuz et girdi, ne de fiyatlar durdu. 2010’dan bu yana toplamda 10,3 milyon baş canlı hayvan ve 419 bin ton kırmızı et ithal edilerek 12 milyar dolar ödendi. Üreticiye bir darbe de mısırdan geldi. Çiftçi, hasat hazırlığındayken, Erdoğan’ın imzasıyla 1 milyon ton mısır sıfır gümrükle ithal edilecek” dedi.
“BİLİNÇLİ BİR TERCİH”
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Et ve Süt Kurumu’na damızlık hayvan ithalatı yetkisi vererek ithalatın kapsamını genişletmesine yönelik atılan adımın üreticiyi tarımdan kopardığını söz eden Sarıbal, şunları kaydetti:
“Çiftçi ekerken yalnızdı, sulamada yalnızdı, mazotta ve gübrede yalnızdı. Artık de karşısına ithalatla çıkarılan bu karar, üreticiyi direkt maksat alıyor. Bu adım, üreticiyi tarımdan koparmaya, ithalat lobisinin çıkarlarını öncelemeye yönelik şuurlu bir tercih. İthalata bağımlı hale getirilen tarım dalının bankacılık dalına olan borcu da her geçen gün büyüyor. Mart 2025 itibariyle tarım kesiminin bankalara olan borcu 34,2 milyar lira artarak 970,1 milyar liraya ulaştı. Çiftçi, bir yandan artan maliyetlerle, öbür yandan don ve kuraklığın yarattığı kayıplarla boğuşuyor. Önümüzdeki bir yıl için umut yerine borç ve belirsizlik var.”
