Yurttaş ağır yük altında eziliyor, şirketler varlıklı ediliyor: Güçte ‘Ali Cengiz’ oyunu
Hizmet, temel mallar ve besin enflasyonunda Nisan 2024 ve Nisan 2025 dataları karşılaştırıldığında besinde 32 puan, temel mallarda 37 puan, hizmette 42 puan düşüş var. Güç enflasyonu ise Nisan 2025 itibariyle beş puanlık artış ile yüzde 48.1’e çıktı. TBMM Plan ve Bütçe Kurulu üyesi, CHP Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, güç fiyatlarındaki değişimi araştırdı. Bakırlıoğlu, “Tüm dünya güç fiyatlarında düşüş yaşarken, doğalgaz, brent petrol fiyatları geri gelirken, Eurostat datalarına nazaran güç enflasyonu AB’de eksi yüzde 2.8, Avro Bölgesi’nde eksi yüzde 3.6 iken Türkiye’de artarak yüzde 48.1’e çıkmasının en kıymetli nedeni faturalardaki vergi yükünün her geçen yıl artması ve dövizdeki hareket” dedi.
DÜŞMEK BİR YANA ARTTI
Dünya genelinde güç fiyatları süratle düşerken Türkiye’de kurdaki artış nedeniyle dünyadaki düşüşü hissetmek bir yana, yuttaşın artışla karşı karşıya kaldığına dikkat çeken Bakırlıoğlu, şöyle devam etti:
“Enerjide dışa bağımlı bir ülkeyiz. Bu nedenle dövizdeki artış güç fiyatlarını direkt etkiliyor. Lakin güç fiyatlarındaki durumu yalnızca kurdaki artışla açıklamak da eksik kalacaktır. Kurdaki oynaklık haricinde en dikkat çeken tesirlerden biri güçteki vergi yükü. EPDK datalarına nazaran 2024 mayıs ayı itibariyle akaryakıt fiyatını incelediğimizde eser fiyatı 21.2, toplam vergi 16.5 ve satış fiyatı da 42.6’miş. 2025 yılı mayıs ayı bilgilerinde ise eser fiyatı 21.4’e gelirken, vergi 19.1 liraya yükselmiş ve satış fiyatı 47.6’ya çıkmış. 2024 mart ayında akaryakıt fiyatındaki vergi oranı 38.8’ken, 2025 yılında yüzde 40’ın üzerine yükselmiş. Aslında ülkemizde de eser olarak akaryakıtın fiyatında kayda kıymet bir değişiklik olmamış. Lakin bizde vergi yükü arttığı için yurttaşın cebinden çıkan para da artmış. Bir eser düşünün, dünyada fiyatı düşüyor lakin yurttaşımızın cebinde daha fazla para çıkıyor.”
ŞİRKETLER VARLIKLI EDİLİYOR
Elektrik faturalarında da durumun hiç farklı olmadığına dikkat çeken Bakırlıoğlu, “Ocak 2024’te meskenlerde birinci kademe güç bedeli 48.2 kuruş, dağıtım bedeli 85.8 kuruşken, 5 Nisan 2025’ten sonra güç bedeli 49.4 kuruşa, dağıtım bedeli de 183.6 kuruşa yükselmiş” dedi. Güç bedelinde kayda kıymet, manalı bir değişiklik olmamasına rağmen dağıtım bedelinde yüzde 113’lük bir artış yaşandığına vurgu yapan Bakırlıoğlu, şöyle devam etti:
“Faturaların şişmesinin nedeni dağıtım şirketlerine yapılan ‘servet transferidir.’ Yurttaşın alın teriyle, şirketlerin güçlü edilmesidir. 2024 yılı nisan ayında 100 liralık bir elektrik faturasının 32.1 lirası güç bedeli, 57.1 lirası dağıtım bedeli, fon-vergi 10.6 liraymış. Nisan 2025’e geldiğimizde ise 100 liralık faturanın güç bedeli 19 liraya düşerken, dağıtım bedeli 70 liraya yükselmiş ve fon-vergi 10 lira olarak kalmıştır. Yani faturalardaki güç bedeli neredeyse yarı yarıya düşmesine karşın dağıtım firmalarına ödenen fiyat katlanmaktadır. Bu Ali Cengiz oyununu da icat etse etse, AKP ederdi.”
DESTEK KANDIRMACASI
Bakırlıoğlu, son günlerde elektrik ve doğalgaz faturalarında devlet dayanağından kelam edildiğini, “eğer devlet desteklemese faturanız şu kadar olacaktı” denildiğini anımsattı. Sayılara bakıldığında insanın aklına “ya devlet dayanak vermese ne olurdu ?” sorusunun geldiğini vurgulayan Bakırlıoğlu, şunları kaydetti:
“Esasına bakılırsa devlet takviyesi denilen olay da bir kandırmacadan ibaret. EÜAŞ elektrik üreten firmalardan yüksek fiyattan elektrik alıyor, ucuza satıyor. Hanelerdeki faturaların daha da şişmesini engelliyor. 2024 yılında EÜAŞ’ye Hazine’den aktarılan misyon bedeli 213.7 milyar lira oldu. Pekala bu para kimin cebinden çıkıyor ? Vergiyi kim veriyor ? Toplanan verginin yüzde 70’i dolaylı vergi. Fatura tekrar vatandaşa kesiliyor. Güç alanında Türkiye aslında üç temel kıskaçla karşı karşıya; birincisi dışa bağımlı yapı, ikincisi kurda istikrarsızlık, üçüncüsü de vergi ve şirket marjlarıyla şişirilmiş fiyatlandırma. Bu yapı, yalnızca güç alanında değil, tüm temel tüketim kalemlerinde yurttaşın alım gücünü yok ediyor.”
