Kurban Bayramı tatili yaklaşıyor: Seyahatlerde hijyen ne kadar ön planda?

Geçtiğimiz günlerde 15 yaş ve üzeri 750 bireyle yapılan ‘Kamusal Alanda ve Meskende Hijyen Alışkanlıkları Araştırması’ kamu taşımacılığındaki beklentilerden, pandemi öncesi, sonrası hijyen alışkanlıklarına ve toplumun ortak alanlardaki kurallara bakışına kadar pek çok mevzuyu derinlemesine inceledi. Araştırmaya nazaran; kent içi kamu nakliyeciliği haftada ortalama 3,7 defa, kentler ortası nakliyatı ise ayda 1,5 defa kullanılıyor. Belediyeye ilişkin otobüsler yüzde 81 oranla en yaygın kullanılan taşıma aracı olurken bunu sırasıyla yüzde 65 ile metro, yüzde 63 ile minibüs/ dolmuş, yüzde 41 ile metrobüs, yüzde 33 ile tren ve yüzde 25 ile vapur takip ediyor. Toplu taşımayı kullananlar için ortamın kokusu, taban paklığı ve havalandırma en kıymetli ögeler olarak öne çıkıyor. İştirakçilerin yalnızca yüzde 29’u toplu taşımada insanların hijyen konusunda gereğince ihtimamlı olduğunu düşünürken, her 2 bireyden biri toplu taşımada hijyenin hayati değer taşıdığını belirtiyor. Bu yüksek beklentiye karşın, her 10 şahıstan 7’si toplu taşıma araçlarının gereğince hijyenik olmadığını düşünüyor.

Ulaştırma Bakanlığı TCDD Taşımacılık A.Ş.’ye bağlı yüksek süratli trenler bayram öncesi toplum sıhhatini korumak hedefli olarak doruktan tırnağa temizlendi. Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Hayat Kumbasar Karaosmanoğlu, ishalden üst teneffüs yolu enfeksiyonları, hatta tüberküloz, kızamık üzere daha ağır seyredebilen hastalıklara neden olabilen mikroplarla çaba için toplu taşımada vatandaşların alması gereken tedbirlere dikkat çekti. Prof. Dr. Karaosmanoğlu, özellikle bayram devrinde artan yolcu hareketliliği ve kalabalıkların, enfeksiyonlar açısından riski artırdığına dikkat çekerek, uzun ya da kısa aralıklı seyahatlerde milyonların kullandığı toplu taşıma alanlarında yapılan tertipli hijyenik paklığın, halk sıhhati ve hami hekimlik açısından da çok değerli olduğunu vurguladı.

‘MİKROPLAR KÜÇÜK LAKİN YANKILARI BÜYÜK’

Toplu taşıma araçlarının enfeksiyon riski açısından en riskli alanlar olduğunu söyleyen Prof. Dr. Karaosmanoğlu, “Çünkü gün içinde binlerce kişinin kullandığı, toplumsal aralığın sağlanamadığı, sonlu havalandırmanın olduğu kapalı alanlar. Mikroorganizmalar çok küçük lakin maalesef yankıları çok büyük oluyor. Bayram periyodu doğal ki insanların toplu taşımayı hem kent içinde hem şehirlerarası uzaklıklarda çok daha fazla kullandığı bir devir. Kalabalıkların bir ortada daha fazla bulunduğu, bilhassa de sarılıp öpüştükleri bir devir. Bu türlü vakitlerde daha sık aralıklarla ortamın paklığı değerli. Gerçekten ‘Sevdiklerini Koru Kamusal Alanda Hijyen Farkındalık Projesi’ de bu bağlamda çok bedelli bizim için. Çok da sevindirici, zira biz bilhassa enfeksiyon hastalıkları uzmanları olarak hami sıhhat hizmetlerini, tedavi hizmetlerinden çok daha kıymetli buluyoruz” dedi.

SADECE KONUŞURKEN BİLE MİKROP SAÇIYORUZ

Prof. Dr. Karaosmanoğlu, sadece bir kişinin hapşırmasıyla yaklaşık 100 bin civarında hastalık yapan mikroorganizmaların ortama saçılabildiğine de dikkat çekerek şu bilgileri verdi: “Bu partiküller, damlacıklar 5-6 metre uzağa kadar gidebiliyor. Tüberküloz, kızamık üzere hastalıkların etkenleri dahi havada asılı kalabiliyor. Münasebetiyle hava yoluyla bulaşabiliyorlar. Lakin bizim daha çok gördüğümüz, grip, Covid, Sars üzere adenovirüsler. Yüzeylerde bulunuyorlar ve biz bunları en çok ellerimizle ediniyoruz. Bu nedenle daima el hijyenini vurguladık pandemi devrinde de. Tutacaklar, koltuk kenarları, kapı kolları, bilet basma alanları üzere yerler hijyen açısından en riskli yerler. Yalnızca konuşurken dahi bu mikroorganizmaları saçabiliyoruz.”

‘YÜZEYLERDE GÜNLERCE CANLI KALABİLEN MİKROORGANİZMALAR VAR’

Enfeksiyonlara sebep olabilen bu mikroorganizmalardan kiminin yalnızca birkaç saat canlı kalabildiğini, lakin kimilerinin günlerce yüzeylerde kalarak bulaşabildiğini de vurgulayan Prof. Dr. Karaosmanoğlu, “Bizim mesela besin zehirlenmesi etkenleri olarak bildiğimiz mikroorganizmalar yüzeylerden temas aracılığıyla bulaşabiliyor. Enterik bakteriler diyoruz biz bunlara. Birtakım virüsler de bilhassa Norovirüs, yüzeylerde uzun mühlet canlı kalabiliyor ve çok daha az ölçüdeki mikroorganizma bile mide bağırsak sisteminde de enfeksiyon yapabiliyor. Yani her vakit grip, Covid üzere teneffüs yolu enfeksiyonları değil, enterik enfeksiyonlar, deri enfeksiyonları üzere pek çok enfeksiyon toplu taşımalarda bilhassa yüzeylerden temas aracılığıyla bizlere bulaşabiliyor” dedi.

1 SAATTE 15-20 SEFER YÜZÜMÜZE ELLİYORUZ

Yapılan çalışmalara nazaran yalnızca 1 saat içinde ellerimizi 15-20 defa ağzımıza yahut burnumuza götürdüğümüzün gösterildiğine de dikkat çeken Prof. Dr. Karaosmanoğlu, sözlerini şöyle noktaladı: “Özellikle hapşırdığımızda, öksürdüğümüzde, ağzımızı kapatmamız, bunu da dirseğimizin içi ile yapmamız, şayet hastaysak maske kullanmamız, el hijyenimize dikkat etmemiz ve sık sık ellerimizi yıkamamız bizim alabileceğimiz tedbirler. Yetkililerin yapacağı şey ise ortamın paklığını nizamlı olarak sağlamak, yüzeylerin hijyenini gerçekleştirmek, en çok ellerimizin temas ettiği yüzeylerin inançlı bir halde paklığını yapmak. Teneffüs yolu enfeksiyonları evet kısa periyodik ve çok daha ağır olan toplu taşımada daha fazla risk oluşturuyor ancak uzun periyodik seyahatlerde de hem bunlar hem de bunun yanı sıra yiyecek içecek ve tuvaletler üzerinden bulaşabilecek enterik enfeksiyonlar karşımıza çıkabiliyor.”

YOLCULAR DA HİJYENDEN YANA

Nuray Yılmaz, bayram için süratli trenle seyahat yapacağını söyleyerek “Ailemin yanına Sivas’a memlekete gidiyorum bayram münasebetiyle. Çantalarımızda mendillerinizle kolonyalarınızla yaşar hale geldik. Bindiğimiz bütün toplu taşıma araçlarında hijyene ehemmiyet veriyoruz ve hijyenik olduğuna inanarak da aslında bu seyahatleri yapıyoruz” dedi. Gökhan Kara ise “Şahsi aracım olmadığı için daha çok toplu taşımayı kullanıyorum. Kent içi kullanıyorum daha çok. İşe giderken vs. İstanbul olarak esasen çok kalabalık bir kentteyiz. Hijyenik olması çok kıymetli bu araçların. Zira her yere dokunabiliyoruz, her yerdeyiz. Toplu taşıma araçlarının tertipli temizlenmesinin toplum sıhhati açısından da değerli olduğunu düşünüyorum” diye konuştu.