ABD alarmda: Devlet bilgileri ele mi geçirildi?

ABD Başkanı Donald Trump, 2025 yılının başında ‘kamu harcamalarındaki israfı önleme’ amacıyla, Hükümet Verimliliği Departmanı‘nı (Department of Government Efficiency, kısaca DOGE) kurdu. Ünitenin başına ise teknoloji ve uzay endüstrisinde dev yatırımları olan ünlü teşebbüsçü Elon Musk getirildi.

Musk bu vazifesi, ‘özel hükümet çalışanı’ statüsüyle yürüttü. Bu konum, kamu vazifelisi etik kurallarının birçoklarını taşımasa da ‘kamu misyonundan elde edilen bilgilerin özel çıkarlar için kullanılmaması’ gibi birtakım hudutlar içeriyor.

Trump’ın imzaladığı kararnameye nazaran DOGE ünitesi, tüm devlet kurumlarının zımnî olmayan (ancak ekseriyetle kamuya açıklanmayan) datalarına ve bilgi sistemlerine erişim hakkına sahipti.

Bu, Amerikan bürokrasisinin bugüne dek alışık olmadığı ölçüde geniş bir yetki manasına geliyordu.

HANGİ DATALARA ERİŞİLDİ?

ABD’nin önde gelen gazetelerinden The Washington Post’un çok sayıda federal yetkiliyle yaptığı görüşmeler ve elde ettiği dokümanlara nazaran, DOGE’un en az yedi büyük devlet kurumuna ilişkin ticari sırları içeren mukaveleler, ihale teklifleri, algoritmalar ve kontrol kayıtlarına erişim sağladığı iddia edildi.

Bu kurumlar ortasında NASA, Tüketici Mali Muhafaza Ofisi (CFPB), Çalışma Bakanlığı, Hazine Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu, Eğitim Bakanlığı ve Genel Hizmetler Yönetimi gibi kilit ehemmiyete sahip yapılar bulunuyor. DOGE vazifelileri, örneğin NASA’da SpaceX’in rakibi olan firmaların tekliflerini ve Mali Büro’nun ödeme uygulamalarına ilişkin tescilli algoritmaları ve stratejik evrakları inceledi.

Bazı DOGE çalışanları daha evvel direkt Musk’ın şirketlerinde çalışmış şahıslardı. Örneğin NASA’ya atanan üç DOGE görevlisinden ikisi eski Tesla çalışanıydı. Bu durum, misyondaki tarafsızlık prensibine gölge düşürdü.

DOGE’un erişim sağladığı bilgiler, Musk’a ilişkin şirketler için önümüzdeki yıllarda milyonlarca dolarlık kontratları kazanma konusunda önemli bir rekabet avantajı yaratabilir.

Özellikle şunlar dikkat çekiyor:

NASA’nın iç kıymetlendirme evrakları, hangi firmaların kontratlarının uzatılacağı yahut sona erdirileceği bilgisini içeriyor. Bu, SpaceX üzere şirketlerin stratejik teklif hazırlamasını kolaylaştırıyor.

Maliyenin topladığı ödeme sistemleri dataları, Musk’ın sahibi olduğu X platformunun finansal hizmetler sunma planlarıyla direkt ilgili olduğu için datalar büyük bir ehemmiyet taşıyor. X, yakın periyotta Visa ile iştirak kurarak kullanıcılar ortasında para transferi sistemine adım attı.

Çalışma Bakanlığı’na ilişkin iş güvenliği evrakları, Tesla ve SpaceX’e dair kontrollerin yanı sıra çalışan şikayetlerini de içeriyor. Bu çeşit bilgiler, hem şirket içi kontrollerden kaçınma hem de rakip firmaları gözlemleme açısından hassas.

VERİLER ‘ALTIN MADENİ’ NİTELİĞİNDE

DOGE’un kamuya açık olmayan bu datalara erişimi, yasal açıdan ‘uygun’ olsa da etik açıdan önemli tartışmalar doğurdu. Bu erişim, federal kurum çalışanlarının sözlerine nazaran neredeyse sınırsızdı. Hiçbir kişinin, bilhassa de özel dalla bağı devam eden birinin, bu cins bilgilere bu kadar kapsamlı biçimde erişmesine daha evvel müsaade verilmemişti.

Özellikle Maliye’nin eski baş teknoloji yetkilisi Erie Meyer, bu tıp bir erişimin kurumun tarihinde görülmediğini vurgulayarak, “Musk bir özel vatandaş olarak bu datalara asla ulaşamazdı” dedi.

DOGE’un talepleri de hayli geniş kapsamlıydı. Örneğin NASA’daki misyonlu çalışana, yürürlükteki 13 bin kontrata dair detaylı bir kıymetlendirme formu doldurtuldu. Her bir kontratın kalıp kalmaması gerektiği, gerekçesiyle birlikte belirtildi. Bu evraklar, özel bölüm için “altın madeni” niteliğinde bilgi manasına geliyor.