Anayasa ve İş Kanunu kapsamında garanti altına alınan yıllık fiyatlı müsaade hakkı, çalışanların en temel haklarından biridir. Lakin birçok yurttaş bu hakkın kullanılmaması durumunda ne olacağı konusunda gereğince bilgi sahibi değil. Makul şartlar altında yıllık müsaade karşılığı fiyat alınabiliyor.
İŞTEN AYRILMADAN MÜSAADE FİYATI TALEP EDİLEMİYOR
Yıllık müsaade dinlenme gayesiyle verilen bir haktır ve bu mühletin fiyat karşılığı, iş mukavelesi devam ederken talep edilemiyor. Lakin iş mukavelesi feshedildiğinde, kullanılmayan müsaade günleri için fiyat ödenmesi yasal mecburilik haline geliyor. Bu durum, hem işten çıkarılma hem de istifa için geçerli.
İŞVEREN MÜSAADENİN KULLANILDIĞINI BELGELEMEK ZORUNDA
Bazı patronlar, gerçekte müsaade kullandırmadıkları halde evrak üzerinde bu türlü bir durum yaratabiliyor. Lakin mevzuata nazaran, yıllık müsaadenin hakikaten kullandırıldığını ispatlama yükümlülüğü patrona ilişkin. Müsaade defteri, onaylı formlar ya da muadil dokümanlar kullanılmak zorunda. Çalışana zorla imzalatılan evraklar ise geçerli kabul edilmiyor.
KULLANILMAYAN MÜSAADE 5 YIL İÇİNDE TALEP EDİLMELİ
İşten ayrıldıktan sonra kullanılmayan müsaade fiyatlarını talep etmek isteyen yurttaşların bu talebi en geç 5 yıl içinde yapmaları gerekiyor. Aksi halde zamanaşımı devreye giriyor ve ödeme hakkı ortadan kalkıyor. Bu müddet dolmadan yasal yollara başvurulması kural.
ZORLA MÜSAADE GÖSTERİLEN EMEKÇİLER NE YAPABİLİR?
Fiilen çalışmasına karşın evrak üzerinde müsaadeli gösterilen çalışanlar, bunu ispatlamak için e-posta kayıtları, giriş-çıkış saatleri ya da şahit beyanlarını kullanabilir. Bu çeşit kanıtlar mahkemeye sunulduğunda, hak kaybının önüne geçilebiliyor.
İZİN FİYATI HANGİ KRİTERLERLE HESAPLANIR?
İşten ayrılan bir çalışanın kullanılmayan müsaade fiyatı, son brüt maaşı temel alınarak hesaplanıyor. Bu meblağdan toplumsal güvenlik primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi kesiliyor. Ödemenin taban fiyatın 7,5 katını aşması halinde, yalnızca aşan kısım gelir vergisine tabi tutuluyor.
YILLIK MÜSAADE MÜHLETLERİ VE KURALLAR NELER?
Yıllık müsaade mühleti, çalışanın işyerindeki kıdemine nazaran belirleniyor:
- 1 ila 5 yıl ortasında çalışanlara en az 14 gün,
- 5 ila 15 yıl ortasında çalışanlara en az 20 gün,
- 15 yıl ve üzeri çalışanlara en az 26 gün müsaade verilmesi gerekiyor.
Ayrıca 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar için de en az 20 gün müsaade mecburiliği bulunuyor. Müsaadeler kural olarak bölünemiyor. Fakat emekçi ile patronun muahedesi durumunda, en az 10 gün kesintisiz olmak kaidesiyle kalan günler bölünebiliyor. Fiyatsız müsaadeler ise yıllık müsaadeden sayılmıyor.
