Yeraltında dev ekosistem keşfedildi: Dünya’daki ömrün %70’i toprağın altında
Dünyanın kilometrelerce altında, gözle görülmeyen lakin devasa bir hayat formu barınıyor. Bilim insanları, yerin derinliklerinde milyarlarca mikroorganizmanın oluşturduğu ekosistemi keşfetti. “Yeraltı Galapagossu” olarak isimlendirilen bu biyosfer, büyüklüğü ve çeşitliliğiyle yüzeydeki ömürle yarışabilecek kapasitede.
YERALTINDAKİ KAPALI DÜNYA
2018’de Amerikan Jeofizik Birliği’nin yıllık toplantısında sunulan araştırmada, bilim insanları bu gizemli ekosistemin boyutlarını birinci defa hesapladı. Sonuçlar şaşırtıcıydı: Dünya’daki mikroorganizmaların yaklaşık %70’i yerin altında yaşıyor.
Toplamda bu ömür formunun 15 ila 23 milyar ton karbon barındırdığı belirlendi. Bu sayı, yüzeyde yaşayan insanların karbon kütlesinden yüzlerce kat daha fazla.
“YERALTI GALAPAGOSSU”
Bu ekosisteme “yeraltı Galapagossu” denmesinin nedeni, genetik çeşitliliğinin inanılmaz olması. Birinci müşahedeler, yüzeydeki hayatla kıyaslanabilecek hatta daha varlıklı bir çeşitlilik olabileceğini gösteriyor.
Ağırlıklı olarak bakteriler ve onların evrimsel kuzenleri olan arkeler bu ekosisteme hâkim. Lakin araştırmacılar, daha karmaşık yapılı ökaryotlara da rastladı. Örneğin, Güney Afrika’daki bir altın madeninde 1,4 kilometre derinlikte keşfedilen kimliği meçhul bir nematod, yeraltı ömrünün boyutunu gözler önüne serdi.
OKYANUSLARDAN İKİ KAT BÜYÜK
Bilim insanları, 2,5 ila 5 kilometre derinliklerden çıkarılan sondaj örneklerini tahlil ederek bu bulgulara ulaştı. Hem deniz tabanında hem de kara bölgelerinde yapılan çalışmalar, yeraltındaki biyosferin toplam hacminin okyanusların neredeyse iki katı olduğunu ortaya koydu.
Yoğun ısıya, ezici basınca, ışık yokluğuna ve çok az besine karşın bu mikroorganizmaların hayatını sürdürmesi, bilim dünyasında “yaşam sınırları” tartışmalarını yine gündeme taşıdı.
BİLİNMEZLERLE DOLU BİR EKOSİSTEM
Tennessee Üniversitesi’nden mikrobiyoloji profesörü Karen Lloyd, “On yıl evvel sırf birkaç noktada örnek alabilmiştik. Artık ise her yerde ömür olduğunu görüyoruz, lakin bu derin biyosferin şimdi çok küçük bir kısmına ulaşabildik” dedi.
Oregon State Üniversitesi’nden ekoloji uzmanı Rick Colwell ise, “Yeraltındaki ömrün yüzeydeki ekosistemleri nasıl etkilediğini şimdi bilmiyoruz. Tek bildiğimiz, hayatın bu kadar güç şartlarda bile var olabilmesi mucizevi” tabirlerini kullandı.
YAŞAMIN SONLARINI YİNE YAZMAK
Bilim beşerlerine nazaran bu keşif, sadece Dünya için değil, kozmostaki ömür arayışları için de büyük ehemmiyet taşıyor. Şayet hayat bu kadar güçlü şartlarda var olabiliyorsa, öteki gezegenlerde de benzeri hayat formlarının ortaya çıkma ihtimali güçleniyor.
