Dr. Turgut Noyan Uygulama ve Araştırma Merkezi İç Hastalıkları Anabilim Dalı- Gastroenteroloji Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Birol Özer, toplumda sık karşılaşılan lakin birçok vakit göz arkası edilen çölyak hastalığı hakkında değerli ihtarlarda bulundu. Prof. Dr. Özer, çölyak hastalığının toplumda yüzde 1 sıklıkta sanılandan daha fazla görüldüğüne dikkati çekerken bu şahısların bir kısmında ise hiçbir belirti görülmediğini lisana getirdi.
‘HERHANGİ BİR VAKİTTE ORTAYA ÇIKABİLİR’
Prof. Dr. Özer, çölyak hastalığının sırf bağırsakları etkilemediğini belirterek “İnce bağırsakta emilim bozukluklarına yol açan çölyak, uzun vadede karaciğerden kemik yapısına kadar pek çok sistemi etkileyebilir. Bu nedenle teşhis almak ve tedaviye başlamak son derece kritik. Çocukluk çağından ileri yaşlara kadar rastgele bir vakitte çölyak hastalığı ortaya çıkabilir. Buğday tüketiminin yaygın olduğu bölgelerde çölyak daha sık görülüyor. Örneğin Kuzey Avrupa, Kuzey Amerika ve Batı Asya’da yaygınken, Çin, Japonya ve birtakım Afrika bölgelerinde neredeyse hiç yok. Zira bu toplumlar buğday temelli beslenmiyor” diye konuştu.
‘ÇOCUKLARDA TEŞHİS ZORLAŞIYOR’
Çocuklarda teşhisin daha da zorlaştığını söyleyen Prof. Dr. Özer, “Özellikle anne sütüyle uzun mühlet beslenen çocuklarda buğdayla temas geç yaşta olduğu için belirtiler daha geç ortaya çıkıyor. Lakin çocuk 2 yaşına geldiğinde ve buğday eserleriyle karşılaştığında ishal, gelişme geriliği üzere sıkıntılar baş gösterebilir. İnce bağırsağın iç yapısı hasar gördüğünde besinlerin emilimi azalıyor ve çocuklarda uzunluk uzamaması, ergenliğe girmede gecikme üzere durumlar ortaya çıkabiliyor. Birtakım çocuklar kronik ishal ile geliyor, bunlar çarçabuk teşhis alabiliyor. Lakin kimileri ise hiçbir vakit teşhis edilmiyor” sözlerini kullandı.
‘YETİŞKİNLERDE SİROZ GELİŞEBİLİYOR’
Yetişkinlerde hastalığın farklı belirtiler gösterdiğini lisana getiren Prof. Dr. Özer, “Örneğin açıklanamayan karaciğer test bozuklukları kelam hususuysa akla kesinlikle çölyak gelmelidir. Hatta birtakım hastalarda çölyak nedeniyle siroz gelişebiliyor. Lakin bu çeşit örnekler sizi korkutmasın. Her barsak şikayetinde çabucak çölyak testi yaptırmak gerçek değil. Yalnızca risk kümesindeki bireylerin tarama yaptırması kâfi. Ailede çölyak varsa, şeker hastalığı ya da tiroid üzere otoimmün hastalıklar varsa, bu bireyler kesinlikle test yaptırmalıdır. Çölyak hastalığı denildiğinde toplumda hala büyük bir bilgi eksikliği var. Halbuki bu hastalık, yalnızca sindirim sistemini değil, bedendeki pek çok organı da etkileyebilen önemli bir tabloya dönüşebiliyor” dedi.
‘ÇÖLYAK HASTALIĞININ TEK TESİRLİ TEDAVİSİ DİYET’
Çocuklukta teşhis konulup diyetle düzelen hastalar olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Birol Özer, “Bu hastalarda glutene tekrar başlandığında hastalık bazen hiç nüksetmeyebiliyor. Bu kümeye ‘gizli çölyak’ deniliyor. Lakin bu hastalarda da sistemli takip kaide. Yüzde 20’sinde hastalık tekrar ortaya çıkabilir. Bu yüzden büsbütün unutulmamalı. Bir de toplumda şöyle bir yanılgı var: ‘Bana bir ilaç verilsin, her gün içeyim, güzelleşeyim.’ Lakin çölyakta bu türlü bir tedavi hali yok. Bu hastalığın tek tesirli tedavisi diyet. Üstelik sıkı uyulması gereken bir diyet. Glutenli eserlerden kaçınmak koşul. Aksi takdirde hastalık güzelleşmiyor. Birtakım hastaların en büyük kaygısı kanser riski. Şayet kişi diyete uymazsa, bağırsaklarda uzun vadede ülserleşme meydana gelebilir ve bu da ince bağırsak tipi lenf kanseri yahut yemek borusu kanserine yol açabilir. Lakin bu çok küçük bir hasta kümesinde görülür. Diyete uyan bireyler için bu risk son derece düşüktür. Çölyak hastalığında disiplinli takip, yanlışsız teşhis ve şuurlu tedavi hayati kıymet taşır” diye konuştu.
