Yapay zekanın perde ardındaki emek: Google çalışanları gerçekleri anlattı
The Guardian’ın haberine nazaran yapay zekâ her gün milyonlarca insanın hayatına dokunurken, bu teknolojilerin “zeki” görünmesini sağlayan görünmez bir işgücü bulunuyor: AI değerlendiricileri. Google’ın Gemini sohbet botu ve yapay zekâlı arama özetlerini inançlı hale getirmek için vazife yapan bu çalışanlar, ağır baskı, düşük fiyat ve şeffaf olmayan süreçlerden şikâyet ediyor.
YAPAY ZEKANIN GÖRÜNMEZ İŞÇİLERİ
2024’te Texaslı teknik müellif Rachael Sawyer, LinkedIn üzerinden gelen bir iş ilanıyla “yazı analisti” konumuna başvurdu. Lakin birinci iş gününde beklentilerinin bilakis içerik üretmek yerine yapay zekânın ürettiği metinleri ve görselleri değerlendirmekle görevlendirildi.
Başta toplantı notlarını ve sohbet özetlerini gözden geçirirken, kısa müddette şiddet ve cinsellik içeren içerikleri denetlemeye yönlendirildi. Sawyer, “Bana ne iş tarifinde ne de işe girişte söylenmişti. Hiçbir onay formu da imzalamadım” diyerek yaşadığı şaşkınlığı anlatıyor. Ağır tempoda her gün onlarca misyonu 10 dakikada tamamlaması beklenen Sawyer, tasa krizleri ve panik ataklarla gayret ettiğini söylüyor.
Google bu işleri, Japon şirketi Hitachi’nin iştiraki GlobalLogic üzerinden yürütüyor. Şirketin ABD’de binlerce “genelist” ve “süper değerlendirici” çalıştırdığı biliniyor. Fiyatlar saatlik 16 ila 21 dolar ortasında değişiyor; bu, Afrika yahut Güney Amerika’daki bilgi etiketleyicilerden yüksek ancak Google’ın mühendislerinden katbekat düşük.
BASKI VE BELİRSİZLİK
Çalışanların aktardığına nazaran iş süreçleri giderek hızlanıyor. Bir çalışan, Gemini’nin farklı sürümlerinde (1.0, 2.0, 2.5) vazife yaptığını, fakat altı ay içinde bir karşılığı kıymetlendirmek için verilen müddetin 30 dakikadan 15 dakikaya düştüğünü söylüyor. Bu mühlet içinde 500 sözlük bir metni okumak, doğrulamak ve raporlamak gerekiyor.
GÜVENLİKTEN SÜRATE: DEĞİŞEN ÖNCELİKLER
2024’te Google, AI Overviews özelliğini tanıttı. Lakin sistem, kullanıcıya pizzaya yapışmayan peynire “tutkal sürün” ya da “taş yiyin” üzere cevaplar verdiğinde kamuoyunda alay konusu oldu. Çalışanlar bu duruma şaşırmadıklarını zira sistemin perde gerisinde çok daha tuhaf çıktılar verdiklerini söylüyor.
Öte yandan, güvenlik kurallarında da esneme olduğu argüman ediliyor. Sawyer’a nazaran, daha evvel ırkçı sözlerin katiyetle yasaklandığı sistemde 2025 prestijiyle kullanıcı küfrederse modelin de bunu tekrarlamasına müsaade verilmeye başlandı. Şiddet, cinsellik ve nefret telaffuzları, “kullanıcıdan geldiği sürece” artık ihlal sayılmıyor.
İŞ GÜVENCESİZLİĞİ VE HAYAL KIRIKLIĞI
GlobalLogic’te 2025 yılı prestijiyle işten çıkarmalar başladı. Çalışan sayısı 2.000’den 1.500’e düştü. Çalışanların birçok, artık Google’ın eserlerini kullanmadığını, hatta ailelerini de uzak durmaları konusunda uyardığını söylüyor.
