Yüzde 3’lük enflasyon o ülkeyi karıştırdı: Türkiye yüzde 35’e kulağını kapadı!
Güney Amerika’nın iç kısımlarında yer alan Bolivya’nın mayıs ayı datalarına nazaran yıllık enflasyon yüzde 18,46’ya yükseldi. Nisan ayında yüzde 15,01 olan bu oran, iktisadın ne kadar süratle kötüleştiğini gözler önüne serdi. Resmi sayılar krizin büyüklüğünü ortaya koyarken uzmanlar fiyat artışlarının halk için dayanılmaz düzeylere ulaştığını belirtti.
Artan hayat pahalılığı sebebiyle başşehir La Paz’da ve kırsal bölgelerde kitlesel protestolar başladı. Otoyol kapatmaları kamyon nakliyatını durdururken, kentlerde mal kıtlığını daha da artırdı. Toplumsal tansiyon ise her geçen gün tırmanmaya devam ediyor.
‘EKONOMİ ÇÖKTÜ BEŞERLER GÖÇ ETMEK İSTİYOR’
Ekonomik krizin toplumsal tesirleri giderek derinleşiyor. Küçük işletme derneği lideri Carlos Bolaños, “Ekonomi çöktü. Beşerler göç etmek istiyor” kelamlarıyla halkın içinde bulunduğu çaresizliği özetledi.
Krizin toplumsal yansımalarından biri de göç etme isteğinin artması. Dokumacılık atölyesi sahibi Eddy Jarro, “Belki Arjantin’e giderim. Orada dolar olduğunu duydum” sözlerini kullanarak göç planlarını lisana getirdi. Bu durum, Bolivyalıların komşu ülkelere artan ilgisini gösterdi.
Dikkat çeken bir başka nokta, Arjantin’in de yakın vakte kadar misal enflasyon krizi yaşamış olması. Arjantin’de yıllık enflasyon 2024 Nisan ayında yüzde 292,2 düzeyindeydi. Lakin Mayıs 2025 tarihinde açıklanan son enflasyon bilgilerine nazaran Arjantin’de enflasyon 13 ay içerisinde yüzde 85,1 düşerek yüzde 43,5 düzeyine indi. Bu dramatik düşüş, komşu ülkenin ekonomik istikrara kavuştuğunu ve dünya piyasalarına inanç verdiğini gösteriyor.
TÜİK ENAG FARKI BİLE DAHA YÜKSEK!
Türkiye’de ise enflasyon çabası farklı bir seyir izliyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek‘in 4 Haziran 2023 tarihinde vazifesine başladığında enflasyon yüzde 38,21 düzeyindeydi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın açıkladığı datalara nazaran mayıs ayı enflasyonu yıllık yüzde 35,41 düzeyine geriledi. Böylelikle geçen 2 yıllık müddette enflasyon yalnızca yüzde 2,8 düştü.
Bu süreçte siyaset faizi ise yüzde 8.5’ten yüzde 50’ye kadar çıktı ve son toplantıda ise yüzde 46 olarak belirlendi.
Ancak bu sayılar kamuoyunda tartışma yaratıyor. Enflasyon Araştırma Kümesi’nin (ENAG) datalarına nazaran mayıs ayında enflasyon aylık yüzde 3,66 artarken yıllık oranda ise yüzde 71,23 oldu. Böylelikle TÜİK ile ENAG ortasındaki enflasyon farkı yüzde 35,82 düzeyine geldi. Bolivya’da halka ülkeyi terk etmeyi düşündüren enflasyon yüzde 18,46’yken TÜİK ile ENAG ortasındaki farkın bu oranı katlaması da ayrıyeten dikkat çekiyor.
Bu gelişmelere karşın Bakan Şimşek yaptığı bugünkü açıklamada, yeniden enflasyon beklentilerindeki güzelleşmenin devam ettiğini söyledi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) haziran ayı Piyasa İştirakçileri Anketi sonuçlarını pahalandıran Şimşek, toplumsal medya hesabında “Dezenflasyon sürecinde kritik kıymete sahip enflasyon beklentilerindeki güzelleşme devam ediyor. Uyguladığımız bütüncül siyasetlerin sonucu olan beklentilerdeki bu güzelleşmenin sürmesi çok önemlidir” tabirlerinde bulundu. Şimşek yürüttükleri programı uygulamaya devam edeceklerini de vurguladı.
ERDOĞAN ‘GİDİYORLARSA GİTSİNLER’ DEMİŞTİ
Bolivya’daki halkı göçe zorlayan ekonomik şartların bir gibisi Türkiye’de de daha evvel gündeme gelmişti. Hayat pahalılığı ve şiddetli çalışma kaideleri ile başta hekimler olmak üzere Türkiye’de eğitimli bir kesim son yıllarda yurtdışına yerleşmişti.
AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın 8 Mart 2022 tarihinde Bayan Muhtarlar Toplantısı’nda yaptığı konuşmasında yurtdışına gitmek isteyen hekimlere “Gidiyorlarsa gitsinler, buralar boş kalmaz” sözlerinde bulunmuştu. Açıklanan son bilgilere nazaran daha uygun çalışma koşulları, hayat ve maaş umuduyla son 12 yılda yurtdışına göçen tabip sayısı 15 bini aştı.
Ayrıca Bolivya Bolivianosu son 5 yılda dolar karşısında yüzde 0.15 paha kaybederken Türk Lirası’nda ise son bu oran yüzde 82.98’e ulaştı.
22 Haziran 2020’de 1 ABD Doları 6 lira 85 kuruşa denk gelirken bugün bu paha 39 lira 74 kuruşa çıktı.
