Altında fırtınadan evvelki sessizlik! İşte içeride ve dışarıda beklenen o tehlikeler…
Altının ons fiyatı, global belirsizlik ve siyaset adımlarıyla birlikte dalgalı bir seyir izlemeye devam ediyor. Haziran ortasında ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faizleri yüzde 4,25–4,50 aralığında sabit tutması ve daha yavaş faiz indirimi sinyali vermesi sonrası, ons altın yaklaşık yüzde 0,4 bedel kaybederek 3375 dolara kadar geriledi.
Ancak birebir periyotta artan jeopolitik tansiyon, bilhassa ABD-İran-İsrail çizgisindeki tansiyon, altına olan inançlı liman talebini canlı tuttu. 13 Haziran’da başlayan İran-İsrail çatışması sırasında ons altın 3390 dolara kadar yükselerek piyasalardaki kırılganlığı tekrar gözler önüne serdi. Ons altın aktüel olarak 3357 dolar düzeyinde seyrini sürdürüyor.
Altın fiyatlarında yaşanan son hareketlerle birlikte yeni olarak ons fiyatının Nisan 2025’e paralel seyretmesi, geçen 3 aylık sürecin akabinde artık yeni bir hareketin ne vakit başlayacağı sorularını da beraberinde getiriyor.
Dünyadaki gelişmelere rağmen 3 aydır misal bir fiyat aralığında sıkışıp kalan altının beklenen gelişmeler ışığında nasıl bir tarafta ilerleyeceği ve akabinde hangi düzeyleri görebileceği merak ediliyor.
MERKEZ BANKALARI ALTINA YÖNELİYOR
Merkez bankalarının altın alım eğiliminin hala sürdüğü görülüyor. Dünya Altın Kurulu’nun (WGC) yayımladığı ankete nazaran, merkez bankalarının yüzde 76’sı önümüzdeki beş yıl içinde altın rezervlerini artırmayı planlıyor. Nisan ayında kısa periyodik olarak 3500 dolar düzeyini test eden altın, 2025’in birinci yarısında yüzde 26 değer kazandı.
Zayıflayan dolar da bu eğilimi besliyor. Yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 10 kıymet kaybeden dolar endeksi, 2022’den beri en düşük düzeylerine gerilerken, yatırımcıların yine altına yönelmesine neden oldu.
Altın fiyatları 1 ons (31,1 gram) altının kaç dolara karşılık geldiği ile belirlenirken doların bu istikamette oluşan kıymeti de belirleyici oluyor.
FED’İN İSTİKAMETİ ALTININ BAHTINI BELİRLEYECEK
Altının geleceğine dair beklentilerde doların seyrinin ve Fed’in para siyasetlerinin belirleyici olacağı görüşü öne çıkıyor. Şayet Fed, önümüzdeki süreçte faiz indirimlerine tekrar başlarsa dolar zayıflayabilir ve bu durum altını dolar karşısında daha bedelli hale getirebilir. Hakikaten geçen yılın son çeyreğinde yapılan yarım puanlık faiz indirimi, altının rekor düzeylere çıkmasına taban hazırlamıştı.
Tersi bir senaryoda, yani Fed’in faizleri sabit tutması ya da artırması hâlinde, dolar güçlenebilir ve bu da altının cazibesini azaltabilir. Uzmanlara nazaran, Fed’den gelecek her yumuşama iletisi altın için destekleyici olurken, sıkılaştırma siyasetleri ise baskı yaratıyor.
TİCARET SAVAŞLARI VE İÇ POLİTİK RİSKLER GÖZLENİYOR
ABD’nin ticaret siyasetleri da altın fiyatlarını etkileyen esas ögeler ortasında yer alıyor. ABD Başkanı Donald Trump‘ın ilan ettiği yeni gümrük tarifeleri, global ticaret istikrarlarını bozarken, inançlı liman arayışını artırıyor. Bu yılın birinci yarısında Trump’ın ticaret savaşına dönük açıklamaları piyasaları huzursuz etmiş, altın ETF’lerine 38 milyar dolarlık rekor seviyede giriş yaşanmıştı.
Kanada, Brezilya ve bakır ithalatına getirilen yeni vergiler sonrasında, ons altın yüzde 0,4 yükselmişti. Siyasetler çerçevesinde altın fiyatlarına en büyük etkinin ise Avrupa Birliği ile ilgili kısımda olması bekleniyor.
Öte yandan ABD iç siyasetindeki çatışmalar da piyasaları sarsıyor. Elon Musk‘ın Trump’ın bütçe yasasını eleştirerek “Amerika Partisi” kuracağını açıklaması, belirsizlikleri daha da derinleştiriyor. Bu çeşit gelişmeler, altına olan talebi artıran faktörler olarak öne çıkıyor.
JEOPOLİTİK RİSKLER ALTINA DAYANAK SAĞLIYOR
Ortadoğu ve Güney Asya’da artan jeopolitik gerginlikler, altın fiyatlarını üst taraflı etkileyen kıymetli bir öge. İran-İsrail çatışması sırasında yaşanan yükselişin gibisi, Hindistan ile Pakistan ortasında çıkabilecek bir kriz durumunda da görülebilir. Ayrıyeten İran ve İsrail ortasındaki çatışmaların tekrar alevlenmesi altın fiyatlarında üst taraflı harekete sebep olacaktır.
Rusya’nın 2014 yılında Kırım’ı ilhak etmesi ve 24 Şubat 2022 tarihinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin‘in Ukrayna’da “özel bir askerî operasyon” ilan etmesiyle başlayan Rusya-Ukrayna savaşı üç buçuk yıldır devam ediyor. Cephelerin tıkandığı ve tarafların ilerleme kaydedemediği bu savaşta, ABD erken devirde Ukrayna’ya dayanağını sürdürdü. Lakin ABD’de başkanlık için Donald Trump‘ın seçilmesi ve Trump’ın evvelki hükümetin bilakis ABD’nin baş düşmanı olarak Çin’i görmesiyle birlikte bölgede Rus baskısı arttı.
Bölgede 11 yıldır devam eden tansiyon ve savaşın sürmesi, uzun vadede NATO ve Avrupa’da kurulabilecek birleşik bir Avrupa ordusunun Rusya-Ukrayna savaşına müdahalesiyle dünya piyasalarını etkileyebilir. Bu savaş ortamında yatırımcılar ekonomik açıdan sıkıntı vakitlerde inançlı liman olarak isimlendirdikleri altına yöneliyor. Bu gelişmelerle birlikte altının kıymeti büyük bir artış gösterebilir.
Uzmanlar, bu çeşit jeopolitik tansiyonların altın için güçlü bir “taban” oluşturduğunu belirtiyor. Bilhassa düşük faiz ortamıyla birleştiğinde altının cazibesi daha da artıyor. Bölgedeki muhtemel çatışmaların derinleşmesi halinde, yatırımcıların altına yöneliminin güçleneceği öngörülüyor.
DOLARDAKİ ZAYIFLAMA ALTINA İLGİYİ ARTIRIYOR
BRICS ülkeleri, global ticarette doların hakimiyetini azaltmak hedefiyle lokal para üniteleri ve alternatif sistemlere yöneliyor. Üye ülkeler ortasında bu cins süreçlerin hissesi giderek artarken, yatırımcılar altını inançlı ve bağımsız bir bedel saklama aracı olarak görmeye başlıyor. Dünya Altın Kurulu’nun 75 merkez bankasıyla yaptığı ankete nazaran, iştirakçilerin üçte biri önümüzdeki 1-2 yıl içinde altın rezervlerini artırmayı planlıyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, BRICS ülkeleri ortasındaki ticarette ulusal para ünitelerinin kullanımının kıymetli ölçüde arttığını açıkladı. Putin’e nazaran, 2024 bilgileri prestijiyle Rusya’nın BRICS ile yaptığı ticarette ruble ve başka “dost” para ünitelerinin toplam hissesi yüzde 90’a ulaştı.
Ortak bir BRICS para ünitesi oluşturulması fikri son yıllarda daha önemli biçimde gündeme gelirken, bu plan şimdi uygulamaya konmuş değil. Şimdilik ülkeler, lokal para üniteleriyle ticareti teşvik ederek dolar bağımlılığını azaltmaya çalışıyor.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, bu istikamette atılacak adımlara karşı BRICS ülkelerine “yüzde 100 tarife” uygulanabileceğini açıkladı. Uzun vadede BRICS para ünitesinin yürürlüğe gireceği ihtimalinin güç kazanması dahi altında varsayımların çok daha üzerinde rekorların kırılmasına neden olabilir.
Dünya nüfusunun yüzde 42‘sinin yaşadığı BRICS’in toplam gayrisafi yurtiçi hasılası 26 trilyon dolar düzeyinde. Bu da global iktisadın yaklaşık dörtte birine denk geliyor.
SİYASAL BELİRSİZLİKLER VE AVRUPA’DA YENİ SAVUNMA HATLARI
Dünya genelindeki seçim süreçleri de piyasalarda belirsizlik yaratırken, altına yönelimi artırıyor. ABD başkanlık seçimleri öncesinde yaşanan siyasi gerginliklerin altın fiyatlarına yansıdığı biliniyor.
Hindistan üzere büyük ekonomilerdeki seçim sonuçları ya da beklenmedik politik çıkışlar, altın piyasasında taraf değişikliklerine neden olabilir. Öte yandan Avrupa’da savunma işbirliği teşebbüsleri de belirsizlik yaratıyor.
Fransa CumhurbaşkanıEmmanuel Macron‘un ortak Avrupa ordusu kurulması tarafındaki açıklamaları, kıtadaki savunma harcamalarının artabileceğine işaret ediyor. Bu tıp dönüşüm süreçlerinde yaşanabilecek kırılmalar, yatırımcıları tekrar altına yönlendirebilir.
ALTININ SEYRİ POLİTİK GELİŞMELERE BAĞLI
Önümüzdeki aylarda altın fiyatlarını belirleyecek temel ögeler ortasında Fed’in faiz kararları, doların seyri, ticaret savaşları ve jeopolitik gelişmeler yer alıyor. Genişlemeci siyasetler, memleketler arası krizler ve merkez bankalarının rezerv tercihlerindeki değişimler, altını inançlı liman olarak öne çıkarıyor.
Fed’den yeni bir faiz artırımı ya da doların paha kazanması durumunda altın baskı altında kalabilir. Lakin ticaret tansiyonları, politik belirsizlikler ve artan jeopolitik riskler devam ettikçe altının yine yükselişe geçmesi mümkün.
YURTİÇİNDE BELİRLEYİCİ FAKTÖRLER
Türkiye’de yüksek siyaset faizi, ekonomik büyümeyi desteklemek ve finansal istikrarı sağlamak gayesiyle kademeli olarak düşürülmek isteniyor.
Siyasi gelişmeler bilhassa 19 Mart’ta başladı. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve CHP’nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu‘nun tutuklanması sonrası dolar, gün içinde 41,64 düzeylerine kadar yükseldi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) fevkalâde toplantısıyla dolar baskılanarak 38 TL‘ye çekildi. Haftalar süren rezerv satışlarıyla 45 milyar dolardan fazla harcanmasına karşın dolar yükselişi büsbütün engellenemedi.
Türkiye, Venezuela’nın akabinde dünyada en yüksek faizi veren ikinci ülke pozisyonundayken uzun müddet 50 bandında duran faizlerin 42.5’te bile siyasi çalkantılar nedeniyle tutulamayıp Ekrem İmamoğlu‘na yönelik operasyonların tesirini ekonomik bağlamda azaltmak gayesiyle tekrar 46 düzeyine çıkarılması hem benzeri süreçler üzerinde yaşanabilecek baskıyı hem de faiz maksatlarına yaklaşılırken meydana gelecek döviz baskısı üzerinde de ipuçları veriyor.
19 Mart 2025’te gram altın, gün içinde 4.068 TL ile rekor kırdı. Lakin gün içinde kısmi düşüş yaşanarak 3.675 TL civarında dengelendi.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 22 Ekim 2024’te partisinin TBMM grup toplantısında PKK lideri Abdullah Öcalan‘a dikkat çeken bir davette bulundu. Öcalan’ın tecridinin kaldırılması halinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde DEM Parti küme toplantısında konuşma yaparak terörün sona erdiğini ve örgütün tasfiye edildiğini ilan etmesini önerdi.
Bu davet, 1 Ekim 2024‘te Meclis açılışında DEM Parti ile gerçekleşen tokalaşma ve başlayan diyalog sürecinin bir kesimiydi. Bahçeli’nin önerisi geniş yankı uyandırdı ve PKK’nin silah bırakma kararının akabinde 27 Şubat 2025‘te Öcalan tarafından yapılan açıklamayla somutlaştı. 11 Temmuz’da başlayan silah bırakma süreci devam ederken, geçmişteki birinci tahlil sürecinde (2009-2015) yaşanan emsal uyuşmazlıklar, ilerleyen etaplarda tekrar gündeme gelebilir. Bu durum Türkiye piyasalarını etkileyebilir. Bu durumla birlikte dolar ve altın fiyatlarında tekrar sert yükselişler yaşanabilir.
