Azerbaycan’da Ceyranchol ovasında gerçekleştirilen arkeolojik hafriyatlarda, Orta Bronz Çağı’na ilişkin olduğu belirlenen 3 bin 800 yıllık bir kurgan mezarında harikulâde bir keşfe imza atıldı.
Mezarda, uzunluğu 2 metreyi aşan bozulmamış bir savaşçı başkanın iskeleti ile az bronz silahlar ve törensel eşyalar bulundu. Bu keşif, Bronz Çağı’ndaki seçkin sınıfın gömülme pratiklerine ve toplumsal yapısına dair bilinenleri derinden sarsacak nitelikte.
Kurganın çapı 28 metre, yüksekliği 2 metre. Mezar odası ise 6 metre uzunluğunda, 2 metre genişliğinde ve 3 metre derinliğinde. İçinde bulunan savaşçı, 2 metreden uzun uzunluğuyla çağının fizikî standartlarının epey üzerinde. Arkeologlar, bu özelliğin onun toplumu içinde istisnai bir pozisyona sahip olduğunu gösterdiğini belirtiyor.
Kazı lideri Dr. Shamil Najafov, savaşçının yarı bükülmüş halde gömüldüğünü ve elinde dört uçlu bronz bir mızrak başı tuttuğunu açıkladı. Bu tip mızrak başları, Güney Kafkasya genelinde epeyce ender görülüyor.
ÜÇ BÖLMELİ GÖMÜ SİSTEMİ VE MANEVÎ SEMBOLİZM
Mezar odası, dini sembolizm içeren üç farklı kısımdan oluşuyor. Birinci kısımda savaşçının kalıntıları ve ferdî eşyaları, ikinci kısımda seramik kaplar içinde besin ve içecek sunuları yer alıyor. Üçüncü kısım ise büsbütün boş bırakılmış. Arkeologlara nazaran bu boşluk, ruhun huzur bulacağı sembolik bir alan olabilir.
Sunular ortasında keçi, at, domuz ve sığır etlerine ilişkin pişmiş kemikler, on iki süslü sürahi, bronz takılar ve obsidyen aletler yer aldı. Bu bulgular, devrin cenaze ritüellerinin epeyce detaylı ve güçlü olduğunu gözler önüne seriyor.
Mezarın üzeri, 2 metre uzunluğunda ve her biri yaklaşık 1 ton yükünde 14 büyük kireçtaşı blokla örtülmüş. Bu taşlar, mezarı muhafaza emeliyle simetrik formda yerleştirilmiş. Ayrıyeten başucunda boğa formunda oyulmuş taş bir figür bulundu. Bu figürün, ölen şahsa öteki dünyada rehberlik etmesi için yerleştirildiği düşünülüyor.
Mezarda bulunan dairesel bir mühür ise, Orta Bronz Çağı’nda mülkiyet ve idare yapılarının sanılandan çok daha erken geliştiğine dair değerli bir ipucu sunuyor.
BİLİMSEL HAFRİYATLAR VE MEMLEKETLER ARASI İLGİ
“Keshikchidagh’ta Bilimsel Arkeolojik Hafriyatlar ve Yaz Okulu-5” projesi kapsamında yapılan kazılarda, Azerbaycan Kültür Bakanlığı ve Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü öncülük etti. Beş yıllık süreçte yaklaşık 2 bin kişi çalışmalara katıldı.
Keşfin akabinde karbon-14 tarihleme, metalurji, izotop tahlili ve mineralojik incelemeler üzere birçok bilimsel sistemle ayrıntılı araştırmalar yapılması planlanıyor.
Kazılar, memleketler arası arkeoloji topluluğunda büyük yankı uyandırırken, elde edilen sonuçların önde gelen bilimsel mecmualarda yayımlanması ve kapsamlı bir akademik kitapla belgelenmesi hedefleniyor.
