Zincir marketlerde insanlık dışı şartlarda çalışıyorlar: ‘Yemek yeme imkanımız bile olmuyor’
Zincir marketlerde misyon yapan çalışanların, ağır çalışma şartları ve uzun mesailerle yaşadıkları zorluklar toplumsal medyada gündem olmaya devam ediyor. Oturmaları yasak olduğu için ayakta çalışmaktan yorgun düşen, taşıma sırasında zorlanan market çalışanının imgeleri kısa müddette büyük yankı uyandırdı.
Sayıları yüz binleri aşan zincir market çalışanları, düşük maaşlar ve uzun saatlerle uğraş ettiklerini belirtiyor. Bu marketlerden birinde yaklaşık iki yıldır çalışan 24 yaşındaki S.A., grafik tasarım mezunu olduğunu lakin kendi alanında iş bulamadığı için markette çalışmak zorunda kaldığını aktardı.
‘AYAKTA DURMAKTAN YORGUN DÜŞÜYORUZ’
S.A., yaşadıkları şartları şöyle anlattı:
“İnsanı aslında ayakta durmak yoruyor. Saatlerce ayakta duruyoruz. Bir sandalye vermek bu kadar mı sıkıntı? ‘Oturmaya ne gerek var?’ diyorlar. Haftanın 3-4 günü sevkiyat geliyor. Eserlerin hepsini tek tek yerleştirmek zorunda kalıyoruz. Yeri geliyor oturup dinlenme, yemek yeme imkanımız bile olmuyor. İnsan gücünün üstünde bir güç istiyorlar bizden. Yeri geliyor, artık müşterilerimiz bize yardım ediyor.”
‘KOVULMA ENDİŞESİYLE ÇALIŞIYORUZ’
Çalışma saatlerinin yanı sıra ruhsal baskıya da maruz kaldıklarını belirten S.A., hislerini şöyle tabir etti:
“Dinlendiğimiz vakit artık benim bacaklarım uyuşmuş bir halde oluyor. Artık tükeniyoruz. Bazen can dayanmıyor.”
“Ürünler satılmadığı vakit bize kovulma korkusunu veriyorlar. Bunu her gün her gün yaşadığınızı düşünün. Toplumsal ömrüm kalmadı. Bütün vaktim markette geçiyor. Bitik bir halde marketten çıkıyoruz. Yeri geliyor, eserler hakkında müşteriler ile konuşmamız bile müdürler tarafından sorun ediliyor. Günün sonunda işten çıkmayı düşünüyorum lakin diğer bir iş olmadığı aklıma geldiği için elimden bir şey gelmiyor. Artık tükenmişlik sendromunu son vakitlerde çok yaşıyorum. Daha 24 yaşındayım, bacaklarımda varisler çıkmış durumda.”
EMEK SÖMÜRÜSÜNDE BİRİNCİ SIRADALAR
Mağaza ve Market Emekçileri Sendikası’ndan Saliha Bahadırlı, zincir market çalışanlarının yaşadığı sıkıntıların uzun müddettir devam ettiğini ve tahlil için adım atılmadığını lisana getirdi. Sendikanın kuruluş maksadının, bu sıkıntıların görünür kılınarak tahlil yolları oluşturmak olduğunu belirtti.
Bahadırlı, zincir marketlerin emek sömürüsünde başı çektiğini vurguladı.
SADECE YÖNETİCİ DEĞİL MÜŞTERİLERİN DE BASKISINA MARUZ KALIYORLAR
Bahadırlı, market çalışanlarının tek başına ağır eserler taşıdığını, kasaya geçtiğini, reyon düzenlediğini ve etiket değiştirdiğini belirterek şu sözleri kullandı:
“Zincir market çalışanları ‘robot gibi’ çalıştırılıyor. Yalnızca yöneticileri tarafından değil, kimi vakit müşteriler tarafından da zorbalığa uğruyorlar.”
MOLALARI 45 DAKİKAYA DÜŞÜRÜLDÜ
Molaların da tam olarak kullandırılmadığını söyleyen Bahadırlı, işçi eksikliği nedeniyle çalışanların yasal hakları olan bir saatlik molaların bile 45 dakikaya düşürüldüğünü belirtti.
“İnsanları bu türlü bir kısır döngüye hapsettiler. Bu bu türlü bir girdap halinde dönüyor, dönüyor ve bütün genç insanları, bütün çalışanları bu türlü içine çekip alıyor.”
‘BU ÇALIŞANLARIN SESİNE KULAK VERİLMELİ’
Bahadırlı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından zincir marketlerdeki çalışma şartlarına ait hazırlanan rapora da değinerek, tekliflerin hayata geçirilmediğini söyledi.
“Bakanlığa buradan söylemek istediğimiz, marketlerin daha sıkı denetlenmesi ve caydırıcı cezalar uygulanması. Yani bu üç büyük zincir, haydi beş olsun, kaç olursa olsun, bunlardan elde edilen kar, sermaye doğal ki ülke için kıymetli. Onların sahiplerinin canını sıkmak istemiyorlar lakin altta kalan, bugün 40 binin üzerinde, yalnızca bir tane zincir markette çalışan var. Ve her gün bu market yeni bir şube açıyor. Milyonlarca insan burada çalışıyor, emek veriyor. Bu işçilerin kederine kim derman olacak?”
