Erdoğan ‘Bunu verirsem vatana ihanet ederim’ demişti: Köprü ve otoyol özelleştirmeleri tekrar gündemde!
ABD merkezli Bloomberg ajansının edindiği bilgilere nazaran, Türkiye hükümeti 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri ile birlikte dokuz otoyolun işletme haklarını satış sürecine hazırlanıyor. Bu adım atıldığı takdirde, ülke tarihindeki en büyük özelleştirme muahedesi niteliği taşıyacak.
Konuya ait edinilen bilgilere nazaran, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Özelleştirme Yönetimi Başkanlığı (ÖİB), kelam konusu köprüler ve otoyollar için yatırım bankalarından teklif almaya başladı. Planların şimdi resmi olarak açıklanmaması nedeniyle kaynaklar kimliklerinin saklı tutulmasını istedi. Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan hususa ait şimdi bir açıklama gelmedi.
KRİTİK ALTYAPI VARLIKLARI SATIŞA ÇIKIYOR
Türkiye’nin en stratejik altyapı varlıkları ortasında yer alan bu köprüler ve otoyollar için farklı özelleştirme seçenekleri masada bulunuyor. Hükümet, köprü ve otoyolların satışı ya da kamu-özel dal paydaşlığı modellerini kıymetlendiriyor.
Konuya yakın kaynaklardan alınan bilgilere nazaran, süreç şimdi erken kademelerinde bulunuyor ve kesin karar alınmış değil. Köprü ve otoyollar şu anda devlet şirketi tarafından işletiliyor.
Bu adımın temel maksadı, devlet bütçesi için kaynak yaratmak ve kamu borcunu azaltmak olarak öne çıkarken başka özelleştirmelerle birlikte alıcı olarak teklif veren firmaların kârları da dikkat çekiyor.
Özelleştirme ile kullanım hakkını muhakkak bir müddet için satın alan firmalar bu müddette yapacakları yararın daha altında teklif vererek kâr etme hedefi güderken bu özelleştirmeler Yap İşlet Devret (YİP) projeleri ile birlikte tartışma yaratmaya devam ediyor. Çanakkale Köprüsü başta olmak üzere YİP projelerindeki ziyanlar milyarca dolarla söz ediliyor.
Devletin proje ile birlikte kasasına girmesi beklenen milyarlarca dolarlık bedel çok daha azına kısa vadeli kaynak oluşturmak maksadıyla satılıyor.
4,4 MİLYAR DOLARLIK ÖZELLEŞTİRME HEDEFİ
Geçtiğimiz günlerde açıklanan Orta Vadeli Plan’da 2026 yılı için öngörülen 185 milyar TL’lik özelleştirme geliri dikkat çekti. Bu sayı, yeni kurla yaklaşık 4,4 milyar dolar manasına geliyor.
Özelleştirme planları, 2012 yılında yaşanan süreci hatırlatıyor. O devirde yaklaşık 2.000 kilometrelik otoyol ağıyla birlikte köprülerin işletme hakları için açılan ihalede, Koç Holding, Beğenilen Teşebbüs Sermayesi Yatırım Paydaşlığı ve Malezya merkezli UEM Group’tan oluşan konsorsiyum 25 yıllık mühlet için 5,7 milyar dolarlık teklif vermişti.
Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan bu ihaleyi iptal etmişti. Erdoğan, 26 Şubat 2013’te mevzuya ait yaptığı açıklamada, “Bu sayı beni tatmin etmedi. Ben bunun üzerine bir çalışma yaptırdım. Bu ihalenin olması gereken en üst sayı ne olabilir? Burada bunun iki katı bir sayı çıktı karşıma. Arkadaşlar bu türlü çıktıktan sonra ben bunu verirsem vatana ihanet ederim, halkıma ihanet ederim” tabirlerini kullanmıştı.
Erdoğan’ın o periyot 5,7 milyar dolarlık teklifi düşük bularak reddetmesinin akabinde, artık Orta Vadeli Plan’da toplam özelleştirme geliri olarak verilen amacın 4,4 milyar dolar olarak öngörülmesi soru işaretleri yarattı.
Erdoğan’ın ”vatana ihanet” kelamlarını kullandığı ihalenin boyutu ise bir diğer soru işareti. Türkiye Cumhuriyeti’nde 1986 ve 2024 yılları ortasında yapılan tüm özelleştirmelerin toplamı 134.1 milyar TL’ye karşılık gelirken bugün 2026 yılı için planlandığı tabir edilen özelleştirmelerin toplam büyüklüğü ise 186 milyar TL.
TALAN KÖPRÜSÜ OLARAK ANILDI!
Özelleştirmeler içinde kamuoyunda en çok yer alanlardan biri Çanakkale Köprüsü’ydü. Köprünün üretim maliyetine kıyasla garanti verilen fiyat ortasındaki fark büyük ziyanı ortaya koydu.
Çanakkale Köprüsü’nde 2024 yılında verilen geçiş garantisi karşılanamayınca köprüyü işleten şirkete 281 milyon Euro ödeme yapılmıştı.
2034 yılına kadar işletilmeye devam edilecek köprü daha sonra devlete devredilecek. AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın üretimi için ”Milletin cebinden 5 kuruş çıkmayacak” tabirlerini kullandığı Çanakkale Köprüsü’nün üretim maliyeti 1 milyar 750 milyon Euro olarak hesaplanıyor. Garanti edilen sayıya ulaşılmadığında devlet fark için işletmeciye Hazine’den ödeme yaparken garanti edilen sayıya ulaşıldığında ise köprüyü kullanan halktan alınan bedel bu kere devlete değil tekrar işletmeciye kalıyor.
