Tarih boyunca toplumların farklı inanç ve kültürlerinde ortaya çıkan meslekler ortasında “Şeytanın Avukatı” özel bir yere sahip. Orta Çağ’dan itibaren Katolik Kilisesi’nin aziz ilan etme sürecinde misyon yapan bu bireyler, adayın kusurlarını ve günahlarını ortaya çıkarmakla yükümlüydü. Misyonları gereği “karşı argüman” üretmeleri, bu mesleğe hem enteresan hem de tartışmalı bir ün kazandırdı.
AZİZLİĞE GİDEN ŞİDDETLİ YOL
Katolik inancına nazaran bir kişinin “aziz” ilan edilebilmesi için fevkalâde dini bir hayat sürmüş olması gerekiyordu. Fakat bu süreç, yalnızca övgülerle değil tıpkı vakitte tenkitlerle de yürütülürdü. İşte burada devreye “Şeytanın Avukatı” girerdi. Latincede Advocatus Diaboli olarak bilinen bu avukat, adayın geçmişini sorgular, muhtemel günahlarını ve tartışmalı istikametlerini ortaya koyardı.
GÖREVİN ÖNEMİ
Bu uygulama, Kilise’nin çabukla aziz ilan etmesini engellemeyi amaçlıyordu. Zira kutsal mertebeye yükseltilen şahısların, toplum için örnek teşkil etmesi gerekiyordu. Şeytanın Avukatı, “en ufak bir kusur bile gözden kaçmasın” diye karşı savlar üretir, adayın sahiden sevgililiğe layık olup olmadığını sorgulardı.
NEDEN “ŞEYTANIN AVUKATI”?
Kilise’nin kutsal bir sürecinde daima karşı çıkmak zorunda kalan bu avukatlara, halk ortasında “Şeytanın Avukatı” denildi. Zira vazifeleri gereği daima “olumsuz” tarafı temsil ediyor, adeta şeytanın bakış açısını lisana getiriyorlardı.
MESLEĞİN SONU
Papalık, 1983 yılında yapılan düzenlemelerle bu unvanı resmi olarak kaldırdı. Lakin “Şeytanın Avukatı” kavramı, günümüzde mecazi manada yaşamaya devam ediyor. Artık bir tartışmada zıt görüşü savunan yahut eleştirel yaklaşan şahıslar için bu tabir kullanılıyor.
GÜNÜMÜZE YANSIMASI
Bugün “Şeytanın Avukatı” kavramı; akademiden siyasete, iş dünyasından hukuk sistemine kadar birçok alanda, eleştirel fikrin ve ters argüman üretmenin değerini vurgulayan bir metafor olarak varlığını sürdürüyor.
