Marcus Aurelius kimdir? Marcus Aurelius heykeli neredeydi? Marcus Aurelius ne vakit öldü?
Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamaya nazaran; 1980’li yıllardan itibaren ABD’nin Ohio eyaletindeki Cleveland Sanat Müzesi koleksiyonunda yer alan ve Marcus Aurelius’u ‘filozof’ olarak betimleyen az bronz yapıtın, uzun süren çalışmalar sonucu Türkiye’ye ilişkin olduğu ortaya çıkarıldı. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki (ABD) Cleveland Sanat Müzesi’nden merasimle Türkiye’ye teslim edilen heykel, temmuz ayında getirilecek. Pekala, Marcus Aurelius kimdir? Marcus Aurelius heykeli neredeydi? Marcus Aurelius ne vakit öldü?
MARCUS AURELIUS KİMDİR?
Marcus, 26 Nisan 121 tarihinde Roma’da doğdu. Doğum ismi bazen Marcus Annius Verus olarak verilir, fakat kaynaklar bu ismi ona babasının mevti ve reşit olduktan sonra büyükbabası tarafından gayri resmî olarak evlat edinilmesi üzerine verdi. Doğduğunda ya da gençliğinin bir noktasında Marcus Annius Catilius Severus yahut Marcus Catilius Severus Annius Verus olarak biliniyor olabilir.
Antoninus tarafından tahtın vârisi olarak evlat edinildikten sonra Marcus Aelius Aurelius Verus Caesar ve tahta çıktıktan sonra vefatına kadar Marcus Aurelius Antoninus Augustus olarak tanındı. Salamisli Epifanios, Yükler ve Ölçüler Üzerine isimli yapıtında yer verdiği Roma imparatorları kronolojisinde onu Marcus Aurelius Verus olarak isimlendirir.
MARCUS AURELIUS KRALLIĞI
Antoninus, 161 yılında öldükten sonra Marcus, Lucius Aurelius Verus ismini alan üvey kardeşiyle birlikte tahta geçti. Marcus Aurelius’un hükümdarlığı devrinde Roma İmparatorluğu pek çok askeri çatışmaya sahne oldu. Doğu’da Romalılar, Part İmparatorluğu ve isyancı Ermenistan Krallığı ile savaştı. Marcus, Markoman Savaşları’nda Markomanlar, Quadi ve Sarmatian Iazyges’i yendi. Bunlar ve öteki Cermen halkları, İmparatorluk için rahatsız edici bir gerçeklik oluşturmaya başladı. Roma para ünitesi denarius’un gümüş saflığını düşürdü. Roma İmparatorluğu’nda Hristiyanlara yönelik zulümlerin onun devrinde arttığı düşünülse de, devrin kaynaklarında bu türlü bir zulüm yer almadı ve Iustinus ve Tertullianus’un eserlerinde “Hristiyanların koruyucusu” olarak isimlendirildi. 165 ya da 166 yılında patlak veren Antoninus vebası, Roma İmparatorluğu’nun nüfusunu harap ederek 5 ila 10 milyon insanın vefatına neden oldu. Marcus, 180 yılında öldüğünde yerine oğlu Commodus geçti.
Commodus’un Marcus’tan sonra tahta geçmesi, hem çağdaş hem de çağdaş tarihçiler ortasında tartışma konusu oldu. Marcus Aurelius Sütunu ve Marcus Aurelius’un Atlı Heykeli, askeri zaferlerini kutlamak için dikildikleri Roma’da hala ayakta durmaktadır. Bir filozof olarak Kendime Kanılar isimli yapıtı, antik Stoacı ideolojinin çağdaş anlayışı için en kıymetli kaynaklardan biridir. Bu yazılar, vefatından yüzyıllar sonra öbür muharrirler, filozoflar, hükümdarlar ve siyasetçiler tarafından övgüyle karşılandı.
NE OLMUŞTU?
Marcus Aurelius heykeli, 1960’lı yıllarda Burdur’daki Boubon Antik Kenti’nde gerçekleştirilen müsaadesiz hafriyatlar sonucu gün yüzüne çıkarılmış, akabinde yasa dışı yollarla Türkiye dışına çıkarılmıştı. 1980’li yıllardan itibaren Cleveland Sanat Müzesi koleksiyonuna dahil edilen eser, Türkiye tarafından onlarca yıl süren takibe mevzu oldu. Boubon kökenli eserler, Prof. Dr. Jale İnan öncülüğünde yapılan akademik çalışmalarla milletlerarası kamuoyunun gündemine taşınırken, 2021’de Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın New York Manhattan Bölge Savcılığı ve ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Ünitesi (HSI) ile kurduğu iş birliği sürecin seyrini değiştirdi. Bu iş birliği sayesinde Lucius Verus, Septimius Severus ve İmparator Caracalla’ya ilişkin heykellerin de ortalarında olduğu çok sayıda Boubon kökenli eser Türkiye’ye kazandırıldı.
