Astronomlardan şaşırtan keşif: Gizemli dokuzuncu gezegen eski datalarda ortaya çıktı

Gökbilimciler, Güneş Sistemi’nin bilinmeyen hudutlarında dolanan gizemli bir gezegenin izini sürebilecekleri heyecan verici bir aday belirledi. Japonya ve ABD’den bir takım, 1980’li yıllarda gerçekleştirilen IRAS müşahedeleri ile 2000’li yıllardaki AKARI bilgilerini karşılaştırarak 40 yıllık arşivden potansiyel bir Planet Nine sinyali yakaladı. Araştırma şimdi hakem onayından geçmemiş olsa da, Güneş Sistemi’nde hâlâ keşfedilmeyi bekleyen büyük bir gezegenin olabileceğine dair umutları yine alevlendirdi.

NEDEN BİR DOKUZUNCU GEZEGEN ARANIYOR?

2016 yılında Caltech’ten gökbilimciler Konstantin Batygin ve Mike Brown, Neptün’ün ötesindeki altı cismin olağandışı formda gruplaştığını tespit etmişti. Bu durumun, görünmeyen büyük kütleli bir gezegenin bu cisimleri kütleçekimiyle “sürüyor” olabileceğini düşündürdü. Planet Nine, Güneş Sistemi’ndeki birtakım eğik yörüngeleri ve karşıt tarafta dönen cisimleri açıklamak için değerli bir aday olarak kabul ediliyor. Ayrıyeten, dış gezegen sistemlerinde yaygın olan “süper Dünya” tipi gezegenlerin bizde neden olmadığını açıklamaya da yardımcı olabilir.

NASA’nın açıklamasına nazaran, şayet Planet Nine sahiden varsa, Güneş Sistemi’miz “daha normal” hale gelebilir: “Galaksideki öteki yıldız sistemlerinde, Dünya’dan büyük fakat Neptün’den küçük gezegenler çok yaygın. Bizde yok. Planet Nine bu boşluğu doldurabilir.”

GÖKBİLİMCİLER NE BULDU?

Yeni araştırmada bilim insanları, Güneş’ten 500 ila 700 astronomik ünite (AU) uzaklıktaki bir gezegeni bulma maksadıyla IRAS ve AKARI isimli iki kızılötesi teleskoptan alınan bilgileri inceledi. Planet Nine’ın bu uzaklıkta çok yavaş hareket etmesi beklendiğinden, araştırmacılar 23 yıl ortayla yapılmış taramalarda yavaş hareket eden bir cismin izini sürdü.

Ekip, başlangıçta 13 potansiyel aday belirledi. Lakin ayrıntılı imaj tahlilleri ve filtreleme süreçlerinden sonra, bu sayı sırf bir adaya indirildi. IRAS verisinde görülen bir kaynak, AKARI manzarasında birebir noktada yoktu ve tam aykırısı. İki teleskobun tespitleri ortasında 42 ila 69.6 arkdakika (‘) ortasında bir açısal kayma gözlemlendi ki bu, yavaş hareket eden uzak bir obje için makul bir farktı.

GEZEGEN Mİ, DEĞİL Mİ?

Araştırmacılar, bu adayın katiyetle takip edilmeye bedel olduğunu söylüyor. Fakat bilgiler, cismin yörüngesini yahut yapısını anlamak için şimdi kâfi değil. Şayet bu cisim sahiden Planet Nine ise, çok yavaş hareket ettiği ve az ışık yansıttığı için tespit edilmesi inanılmaz sıkıntı.

Şimdilik bilinen tek şey, cisme dair birinci işaretin 1980’lerde kaydedildiği ve 23 yıl sonra diğer bir teleskop tarafından misal pozisyonda yine tespit edildiği. Araştırmacılar, bu adayın gelecekte yapılacak daha kapsamlı müşahedelerle doğrulanıp doğrulanamayacağını görmek için takip çalışmalarına gereksinim olduğunu vurguluyor.

PLANET NINE NEDEN BU KADAR KIYMETLİ?

Planet Nine, teorik olarak 7 ila 17 Dünya kütlesinde bir gezegen olabilir. Lakin 500-700 AU uzaklıktaki bir gezegen, Güneş’ten aldığı ışığın çok azını Dünya’ya yansıtır; bu da onu optik teleskoplarla gözlemlemeyi neredeyse imkânsız hale getirir.

Neptün bile fakat Uranüs üzerindeki kütleçekim tesiriyle bulunmuşken, ondan katbekat uzaktaki bir gezegenin sırf direkt müşahedeyle tespit edilmesini beklemek gerçekçi değil. Bu yüzden kızılötesi taramalar ve uzun vadeli bilgi karşılaştırmaları, bu çeşit cisimleri bulmak için en tesirli yollar ortasında.