Z kuşağı, 1997-2012 yılları ortasında doğmuş bireyleri kapsayan, dijital teknolojinin içinde büyümüş birinci kuşaktır. Bu jenerasyon, süratli bilgi akışı, daima çevrimiçi olma hali ve ekran odaklı bir ömür usulü nedeniyle birtakım bilişsel ve davranışsal farklılıklar göstermektedir. Bunlardan biri de, psikoloji literatüründe son yıllarda daha sık tartışılan bir kavram olan dijital sabırsızlık ya da anlık tatmin gereksinimidir.
DİJİTAL SABIRSIZLIK NEDİR?
Dijital sabırsızlık, bireyin gecikmeli mükafata karşı düşük tolerans göstermesi ve anında geri bildirim alma isteğiyle karakterizedir. Bilhassa Z jenerasyonunda, çevrimiçi içerik tüketiminin sürekliliği ve toplumsal medya algoritmalarının anında dopamin salınımını tetiklemesi, bu eğilimi güçlendirmiştir.
BİLİMSEL TEMEL
Yapılan nöropsikolojik araştırmalar, daima uyarana maruz kalmanın (bildirimler, kısa görüntüler, süratli içerik tüketimi) beynin ödül sistemi üzerinde direkt tesirli olduğunu göstermektedir. Bu durum, bilhassa prefrontal korteksin tam gelişmediği ergenlik devrinde başlayan alışkanlıkların kalıcı hale gelmesine neden olabiliyor.
Stanford Üniversitesi tarafından yürütülen bir çalışmada, Z jenerasyonunun dikkat müddetinin evvelki nesillere kıyasla daha kısa olduğu ve beklemeye tahammül eşiğinin bariz formda düştüğü gözlemlenmiştir.
SOSYAL VE RUHSAL YANSIMALAR
Sabırsızlık ve Süratli Tüketim: Z jenerasyonu, bilgiye saniyeler içinde ulaşabildiği için uzun vadeli gayret gerektiren misyonlarda motivasyon kaybı yaşayabiliyor.
Anlık Geri Bildirim Gereksinimi: Toplumsal medyada “like” alma dileği, bu neslin özdeğerini dışsal geri bildirimlere bağlama riskini artırıyor.
Tükenmişlik ve Odaklanma Sorunları: Sürekli uyarıcıya maruz kalma, dikkat dağınıklığı ve zihinsel yorgunluğa neden olabiliyor.
Kaynak : Cumhuriyet
