Ayakkabı Yan Sanayicileri Derneği (AYSAD) tarafından İzmir’de düzenlenen “Adım Adım Dönüşüm” başlıklı panelde ayakkabı ve yan sanayi bölümünün durumu ele alındı. Ege İhracatçı Birlikleri Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen aktifliğe bölüm temsilcileri katıldı.
Panelin açılışında konuşan AYSAD Yönetim Kurulu Lideri Sait Salıcı, bölümün içinde bulunduğu ekonomik şartlara ait “Yaklaşık 2 yıldır, çabucak hemen 2,5 yıldır diyelim. Dal hiç olmadığı kadar, hiç ıstıraba girmediği kadar zorluklar içerisinde. İktisat idaresinden tarafından da baktığımızda kesimler kendi mukadderatına bırakılmış durumda. Artık sanayicimizin de dayanacak gücünün kalmadığını daima birlikte görüyoruz. Her gün gerek siyasi, gerek ekonomik, içeride ve dışarıda olaylarla uyanıyoruz. Gündem o kadar süratli değişiyor ki artık gündemi de takip edemez olduk. Ama bu süreksiz halin çok uzun sürdüğünü söylemek isterim. Ayakkabı yan sanayi emek ağır fakat yüksek potansiyelli bir kesimdir. Saya, taban, aksesuar, kalıp, iç taban, makine, dokuma, kimya, ambalaj üzere daha birçok ile birlikte bir üretim ekosistemi oluşturur. Lakin bu ekosistem bugün birçok tarafıyla imtihanlar veriyor. Yükselen güç ve personellik maliyetleri, Uzakdoğu kaynaklı düşük fiyatlar, nitelikli iş gücü bulmakta zorluklar ve dijitalleşmeye ayak uydurma ihtiyacı” dedi.
“KONKORDATO BU KADAR KOLAY OLMAMALI”
Sektördeki konkordato süreçlerine de değinen Salıcı, “Son periyotta bölümümüzü adeta nefessiz bırakan büyük dalgalar ile karşı karşıyayız. Bakın 2018 yılında dalımız konkordatolardan en çok nasibini alan kesimdi. Birçok firmamız meşakkatler yaşadı, kapattı gitti. Birçok firmamız o borçların altından kalktı, ödedi, hala hayatlara devam ediyor. Ama döndük dolaştık artık yeniden tekrardan 2018’e döndük üzere gözüküyor. Bu da bizi çok üzüyor. Son birkaç aydır aldığımız haberler hiç ummadığımız firmalar bu sürece girmiş durumdalar. Bunun bu kadar kolay olmadığını, olmaması gerektiğini, daima birlikte her ortamda da söylememiz gerektiğini buradan bir kere daha size bildirmek istiyorum. Ben her gittiğim noktada bunu söylüyorum. Bu konkordato sürecinin bu kadar kolay olmaması gerektiğini bir kişiyi kurtaracağım diye 100 kişiyi batırmanın manası olmadığını her ortamda söylüyorum. Sizden de istirhamımdır. Siz de kesinlikle bunu söyleyin. Zira bu kadar kolay Konkordato alınmaması lazım” diye konuştu.
“FABRİKALARIMIZ ŞU ANDA ÜRETİM YAPACAK İŞ BULAMIYOR”
Sektörde yaşanan talep daralmalarında da değinen Salıcı, şöyle devam etti:
“Talep daralmaları ile karşı karşıyayız. 2019 pandemi sürecinden sonra bölümümüzde büyük bir arz oluştu. Herkes fiziki koşulları değiştirdi, üretimlerini artırdı, kapasitelerini artırdı. Lakin bugün o denli bir talep yok ve talebin karşısında arz fazlası var ve inanılmaz bir rekabet var. Fabrikalarımız şu anda üretim yapacak iş bulamıyor. Mağazalar talep daralmasından ötürü sipariş veremiyorlar, geçemiyorlar ve tüketicinin de alışkanlıklarında değişmiş olduğunu görüyoruz bu sebeple.
“YÜZDE 50 FAİZİN OLDUĞU BİR ORTAMDA KİMSE YATIRIM YAPMAZ”
Yüksek faiz, düşük kur, yüksek enflasyon. Bu da 2 yıldır daima bu türlü konuştuğumuz her ortamda söylediğimiz dillerimize pelesenk olmuş bir durum. Endüstrici bunun ortasında kalmış, çıkamıyor. Bakın yüzde 50 faizin olduğu bir ortamda kimse yatırım yapmaz. Kimse parasını da çıkartmaz. Şayet bu faiz ortamı düşmezse bu süreç çok daha süratli bir biçimde devam edecek.
STRATEJİK KAYIP
İthalat da bizim en çok canımızı yakan durumlar içerisinde. Bilhassa Mısır konusu bizim hassas olduğumuz bir mevzu. Mısır’dan bugün, ithalat oranı son beş yılda bin 400 kat artmış. Tahminen rakamsal olarak, miktarsal olarak çok fazla göze batmayabilir. Ancak oransal manada çok önemli tehlike arz ediyor ve 2008 yılında yapılan bir özgür ticaret muahedesinin bugün Mısır’ın da tekrardan yapılanmasıyla bir arada son 2 yılda inanılmaz formda bilhassa de Çin’den yarı mamul gelip orada montajlanıp Türkiye’ye gönderilmesi ve buradaki üreticilerimizle birlikte haksız rekabete sebep olması da büyük bir sorun. Bu yalnızca ekonomik değil, tıpkı vakitte stratejik de bir kayıptır bizim için. Biz burada üretimi kaybedersek ustalık kaybolur. Zanaatkarlık sarfiyat. İstihdam da biter. Yerli tedarik zinciri de çöker.
“FİYAT ODAKLI REKABET MODELİ İFLAS ETMİŞTİR”
Özellikle de bu periyotta fiyat odaklı rekabet modeli iflas etmiştir. Artık ucuz eserlerdeki rekabetçiliğimizi kaybettik. Daha katma kıymetli daha güçlü eserler yapmak durumundayız. Dünyada bilhassa baktığımızda son birkaç yıldır globalleşmeden ulusallaşmaya gerçek gidiyor. Ve ülkeler artık kendi duvarlarını örmeye başladılar. Kendi markalarını, kendi içerisindeki üretimleri, endüstriye değer vermeye başladılar. Biz de bunu yapmak zorundayız.”
“ÇÖZÜM VERİMLİLİK VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİKTE”
Çözüm için dalın beklentilerini lisana getiren Salıcı, şunları kaydetti:
“‘Peki tahlil nedir?’ diye sorarsanız biz diyoruz ki verimlilik artışı yalnızca bir tercih değil bir hayatta kalma stratejisidir. Rekabet, fiyat yerine tasarım, teslim müddeti ve sürdürülebilirlik kriterleri üzerinden tekrar tanımlanmalıdır. Devlet takviyeleri yalnızca yatırım yapanlara değil, istihdamı ve iç üretimi koruyanlara da yöneltilmelidir. Bilhassa de üniversitelerle işbirliği içinde ve materyal tasarımı inovasyonuna odaklanmamız gerekiyor bu süreç içerisinde. Tahminen birinci problemimiz o değil lakin akademik, geriden yetişen öğrencinin, geriden yetişen işçinin, arttan yetişen yöneticinin de gelmesi gerekiyor. Dijitalleşme, otomasyon, emeği yok eden değil, emeği destekleyen araçlar olarak kullanılmalı. Bayanın gücü, genç teşebbüsçüler, sürdürülebilirlik, bu hususlarda bilhassa de dönüşümü bastırmamız gerekiyor.
“EMEK AĞIR İŞLERDE TAKVİYE ŞART”
Enerji ve işin faaliyetleri konusunda da emek ağır dallara özel güç tarifeleri ve SGK teşvikleri sağlanmalı. Burada Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığımızla görüşüyoruz. Bilhassa de ayak eserleri için. SGK’da vergilendirmelerde, emek yolu işlerde kesinlikle ekstra bir tarife planlanması gerektiğini gittiğimiz ortamda söylemeye devam ediyoruz. Baktığımızda tasarım ve markalaşma yatırımları da desteklenmeli. İtalya örneği olduğu üzere kalitede farklılaşmaya da yatırım yapmalıyız.
EMEK AĞIR DALLAR GÖZ ARKASI EDİLMEMELİ
Türkiye iktisat idaresi ne yazık ki emek ağır işlerden de ümidini kesmiş durumda. Geçenlerde Sayın Bakanımız bir açıklama yaptı. ‘Türkiye iktisadının dörtte birinin berbat olması demek yani sanayi üretiminin dörtte biri. Türkiye iktisadının makus olduğu manasına gelmez’ dedi. Maalesef bahtsız bir açıklamaydı. Ayakkabı kesimi yalnızca üretim değil, istihdam demek, bölgesel kalkınma demek, toplumsal istikrar demek. Bu gerçek gözden kaçmamalı. Şayet emek ağır işler göz arkası edilirse üretim ruhu da istihdamın omurgası da zayıflar.”
Salıcı kelamlarını Ulu Lider Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı sırasında “Umutsuz durumlar yoktur, umutsuz beşerler vardır. Ben hiçbir vakit umudumu yitirmedim” kelamlarıyla noktaladı. Panel, ekonomist Ali Ağaoğlu’nun sunumuyla devam etti.
