Fosil biliminde yeni ihtilal: Milyonlarca yıllık protein dizilimleri artık okunabiliyor
Fosillerde DNA kalıntıları aramak, arkeolojik ve evrimsel araştırmaların seyrini değiştirmişti. Lakin artık çok daha eski periyotlara ilişkin bilgiler elde etmenin yeni bir yolu var: paleoproteomik. Kanada’da bulunan antik bir gergedan dişi, fosillerden milyonlarca yıl öncesine ilişkin protein dizilerinin okunabileceğini kanıtladı.
24 MİLYON YILLIK DİŞTEKİ MOLEKÜLER HAZİNE
Kopenhag Üniversitesi’nden araştırmacılar, Kanada’nın kuzeyinden çıkarılan 24 milyon yıllık bir gergedan dişinde 7 farklı proteine ilişkin dizileri ortaya çıkardı. Araştırmanın başyazarı Ryan Sinclair Paterson, “Diş minesi öylesine sert ki vakit içinde proteinleri koruyor; adeta biyolojik bir kasa üzere,” tabirlerini kullandı.
Çalışma, 9 Temmuz’da Nature mecmuasında yayımlandı ve bugüne kadar fosilden elde edilen en eski ayrıntılı protein dizisini ortaya koydu. Elde edilen bilgiler, gergedanın günümüz cinsleriyle olan evrimsel bağlarını tahlil etmede kullanıldı.
DİNOZORLAR İÇİN UMUT IŞIĞI
Elde edilen proteinler, şu ana dek bulunan en eski DNA’dan 10 kat daha eski. Bu da, günümüzün genetik tahlil metotlarının milyonlarca yıl öncesine uzanabileceğini gösteriyor. Protein dizileri, DNA’ya kıyasla daha az bilgi içeriyor olabilir; fakat daha sağlam olmaları, onları uzun vakit ölçeklerinde eşsiz kılıyor.
‘GİZEMLİ GERGEDAN’ AÇIĞA ÇIKIYOR
Araştırma kapsamında, antik gergedanın evrimsel kökeni incelendi. Tahliller, kelam konusu çeşidin 41 ila 25 milyon yıl evvel, günümüz gergedanlarıyla birebir aileden ayrıldığını ortaya koydu. Paterson, “Fosil kayıtlarında yünlü gergedan ya da dev boynuzlu Sibirya tek boynuzu üzere olağandışı çeşitler vardı. Biz de gizemli örneğimizi bu çeşitlerle karşılaştırarak onun soy ağacındaki yerini tespit ettik” dedi.
