Venüs, Güneş Sistemi’nde Dünya’ya en çok benzeyen gezegenlerden biri olarak bilinir; misal kütle ve yapıları sayesinde “Dünya’nın kız kardeşi” olarak anılır. Lakin bugünkü Venüs, 460°C’yi aşan yüzey sıcaklığı, ağır karbondioksit atmosferi ve büsbütün kurumuş yüzeyiyle ömür için büsbütün elverişsiz. Bilim insanlarının Nature mecmuasında yayımlanan son çalışması, gezegenin nasıl bu hale geldiğine dair çarpıcı bir açıklama sunuyor.
SUYU YOK EDEN SÜREÇ: HCO⁺ DİSSOSYATİF REKOMBİNASYONU
Araştırmaya nazaran Venüs’teki su kaybının temel nedeni, HCO⁺ iyonlarının elektronlarla birleşerek karbondioksit ve hidrojen oluşturması süreci. Bu iki element daha sonra uzaya karışıyor. Bu kimyasal süreç, Venüs’teki hidrojen kaybını neredeyse iki katına çıkarıyor ve gezegenin atmosferindeki su oranının sabit kalabilmesi için çok daha fazla suyun yer altından yahut dış kaynaklardan gelmiş olması gerektiğini gösteriyor.
Bilim insanları bu sürecin, daha evvel açıklanamayan Venüs’teki su ölçüsü ve izotop oranlarının anlaşılmasına da yardımcı olduğunu belirtiyor. Çalışma, gezegenin çok daha kısa müddette büsbütün kurumasını sağlayan mekanizmayı ortaya koyuyor.
AŞIRI SERA TESİRİ VE GÜNEŞ RADYASYONU
Venüs’teki su kaybı sırf kimyasal süreçlerle sonlu değil. Araştırmacılara nazaran, gezegenin Güneş’e Dünya’dan daha yakın olması nedeniyle aldığı radyasyon ölçüsü çok daha yüksek. Bu durum, atmosferdeki karbondioksit düzeylerini artırarak şiddetli bir sera tesirine neden oldu. Yüzeyde bulunan su, buharlaşarak atmosfere karıştı ve vakitle uzaya kaçtı. Böylelikle Venüs, bugünkü kızgın, kurak çehresine büründü.
“VENÜS’TE HAYAT OLAMAZDI”
Curtin Üniversitesi’nden astrobiyolog ve jeoloji profesörü Martin van Kranendonk, Newsweek’e verdiği demeçte Venüs’ün yaşama elverişsizliğini şu sözlerle vurguladı:
“Venüs yaşamak için hiç uygun bir yer değil. Metalden yapılmış uzay araçları yüzeye indiğinde dakikalar içinde eriyor. Ortalama yüzey sıcaklığı 867°F (yaklaşık 464°C). Atmosferinin %96’sı karbondioksit. Bu çok sera gazı tesiri, gezegenin bugünkü cehennem üzere şartlarını oluşturdu. Ömür burada olsa olsa eriyip zift haline gelirdi.”
Van Kranendonk, ayrıyeten Venüs’te suyun ve hasebiyle hayatın bulunmamasının, Dünya’nın ne kadar eşsiz bir gezegen olduğunu da hatırlattığını belirtiyor.
BİLİMİN GELECEĞİNE IŞIK TUTUYOR
Bu araştırma sırf Venüs’ün geçmişine değil, tıpkı vakitte gelecekte gezegen atmosferleri ve yaşanabilirlik hakkında yapılacak çalışmalara da ışık tutuyor. Bilhassa ötegezegenlerin iklim modellerini anlamak için Venüs üzere örnekler, bilim beşerlerine bedelli ipuçları sağlıyor. Bu da Dünya dışı hayat arayışında kıymetli bir adım manasına geliyor.
