İklim kriziyle gelen büyük tehlike: Antarktika’da uyuyan yanardağlar tekrar uyanabilir mi?
Dünyanın en soğuk ve en izole kıtası olan Antarktika, sırf buzullarıyla değil, birebir vakitte altında gizlenen volkanik yapısıyla da dikkat çekiyor. Son buzul çağından sonra yaşanan büyük erime periyodunda, kara üzerindeki volkanik faaliyetlerin iki ila altı kat arttığı biliniyor. Artık, insan kaynaklı iklim değişikliğiyle yeni bir erime çağına girerken, bilim insanları Antarktika’nın uyuyan yanardağlarının tekrar faaliyete geçebileceği konusunda uyarıyor.
BUZLARIN ALTINDAKİ ATEŞ: ANTARKTİKA’NIN VOLKANİK HARİTASI
Antarktika’da 130’dan fazla bilinen yanardağ bulunuyor. Bunların birçok buz katmanlarının altında gizlenmiş durumda ve yalnızca çok azı etkin sayılıyor. En dikkat çekeni ise Mount Erebus; altın tozları püskürttüğü bile gözlemlenen bu volkan, onlarca yıldır daima olarak faaliyette.
ERİYEN BUZ, UYANAN VOLKANLAR
Geçmişteki araştırmalar, büyük çaplı buzul erimelerinin yer kabuğuna binen baskıyı azaltarak magma akışını artırabileceğini gösteriyor. Bilim insanları, Antarktika’daki buz kütlelerinin erimesiyle emsal bir “şampanya mantarı etkisi” yaşanabileceğini söylüyor. Yani, üzerindeki baskı kalktığında, magmadaki gazlar hür kalıyor ve bu da patlamalara yol açabiliyor.
VOLKAN–BUZ ERİMESİ GERİ BESLEME DÖNGÜSÜ
Bu süreçte sırf yanardağlar uyanmıyor; tıpkı vakitte volkanik patlamalarla ortaya çıkan karartıcı kül katmanı, buzulların daha fazla ısı emmesine yol açarak erimeyi hızlandırıyor. Bu da daha fazla volkanik aktiviteye neden oluyor ve bir döngü oluşuyor. Bilim insanları, Batı Antarktika’daki buz kütlelerinin, bu cins altı patlamalarla okyanusa kayabileceği ihtarında bulunuyor.
VOLKANLAR DA İKLİMİ TESİRLER Mİ?
Artan volkanik aktivite birebir vakitte atmosfere sera gazı salınımını da artırabilir. Bu da global sıcaklıkları yükselterek daha fazla buz kaybına neden olabilir. Böylelikle iklim değişikliği volkanizma iklim değişikliği halinde tehlikeli bir döngü tetiklenebilir.
