Asırlık teori gerçek oldu: Hawking ve Einstein’ın kara delik kehanetleri doğrulandı
Bilim dünyasında tarihi bir keşif yaşandı. Stephen Hawking ve Albert Einstein’ın kara deliklere ait onlarca yıl evvel yaptığı öngörüler, iki kara deliğin çarpışmasının kaydedilmesiyle doğrulandı. ABD’deki Lazer İnterferometre Gravitasyonel Dalga Gözlemevi (LIGO) tarafından tespit edilen çarpışma, kainatın sırlarını çözmede yeni bir dönüm noktası olarak bedellendiriliyor.
EİNSTEİN VE HAWKİNG’İN ÖNGÖRÜLERİ
Einstein, 1915’te ortaya koyduğu genel görelilik teorisiyle, kara deliklerin çarpıştığında uzay-zamanda dalgalar oluşturacağını öngörmüştü. Fakat bu dalgaların Dünya’dan tespit edilemeyecek kadar zayıf olduğunu düşünüyordu.
1971’de sahneye çıkan Stephen Hawking ise iki kara delik birleştiğinde oluşan kara deliğin yüzey alanının, çarpışmadan evvelki kara deliklerin toplamından daha küçük olamayacağını savunmuştu. Bu teoriler, 2015 yılında birinci kere LIGO’nun kara delik çarpışmalarını kaydetmesiyle desteklendi ve bu muvaffakiyet Nobel Mükafatı ile taçlandırıldı. Şimdi, yaklaşık on yıl sonra, tıpkı çeşitten bir çarpışma çok daha yüksek çözünürlükte gözlemlendi.
KARA DELİKLERİN DANSI
Columbia Üniversitesi’nden astrofizikçi Maximiliano Isi, gözlemlenen iki kara deliğin Güneş’in kütlesinin 30 ila 35 katı büyüklüğünde olduğunu ve birbirleri etrafında neredeyse kusursuz bir daire çizerek döndüklerini belirtti.
Yaklaşık 1 milyar ışık yılı uzaklıkta gerçekleşen çarpışma sonucunda 63 Güneş kütlesine muadil tek bir kara delik oluştu. Yeni kara deliğin saniyede 100 zamanla döndüğü tespit edildi. Isi, “Artık aygıtlarımız çok daha gelişmiş. Bu sayede kara deliklerin birbirine yaklaşma ve birleşme anlarını büyük bir netlikle görebiliyoruz” dedi.
UZAY-ZAMANIN SIRLARINI AÇIĞA ÇIKARAN ‘ÇAN SESİ’
Araştırmacılar, kara deliklerin birleştiğinde tıpkı bir çanın tokmakla vurulduğunda çıkardığı ses üzere “çınladığını” ve bu titreşimlerin kütle ile dönüş suratını ortaya koyduğunu açıkladı. Isi, “Bir çanı çaldığınızda çıkan sesin tonu ve mühleti, çanın yapısını anlatır. Kara delikler de birleştiğinde emsal biçimde kütlelerini ve dönüş suratlarını ortaya koyan dalgalar gönderir” tabirlerini kullandı.
Bilim insanları, bu dalgaları iki farklı bileşene ayırarak inceledi ve kara deliklerin hakikaten sırf iki parametreyle kütle ve dönüş suratı tanımlanabileceğini birinci kere bu kadar güçlü biçimde doğruladı.
EVRENİN İŞLEYİŞİNE DAİR YENİ BİR PENCERE
Uzmanlara nazaran bu müşahede, kainatın en gizemli oluşumlarından biri olan kara deliklerin aslında “özellikten yoksun” objeler olduğunu gösteriyor. Sırf kütleleri ve dönme suratlarıyla tanımlanabilen kara delikler, uzay-zamanın tabiatına dair yeni ipuçları sunuyor.
