Kızıl Gezegen’de uzun müddettir ömür izleri aranıyor. NASA’nın Perseverance keşif aracı, Jezero Krateri’nde “Bright Angel” ismi verilen bölgede, milyarlarca yıl öncesine ilişkin olabilecek sıra dışı kayaç yapıları keşfetti. Kayaçlarda görülen sistemsiz yüzey lekeleri ve nodüller, Dünya’da çoğunlukla mikrobiyal hayatla ilişkilendirilen tipten. Araştırmacılar, bunun bugüne kadar Mars’ta hayat ihtimaline dair bulunan en güçlü delillerden biri olabileceğini düşünüyor.
BRİGHT ANGEL FORMASYONU’NDAKİ GİZEMLİ KAYAÇLAR
Perseverance, 2021’de Mars’a iniş yaptıktan sonra Neretva Vallis isimli eski bir ırmak vadisini keşfe çıktı. Geçtiğimiz yıl vadinin kuzey ucundaki Bright Angel oluşumunda incelenen kayalar, karbon bazlı bileşikler içeriyordu. Ayrıyeten yüzeylerinde nokta ve nodüller belirlendi. NASA yetkilisi Sean Duffy, “Bu, Mars’ta ömür olduğuna dair şimdiye kadar bulduğumuz en güçlü işaret olabilir” açıklamasında bulundu.
POTANSİYEL BİYOİŞARETLER
Nature mecmuasında yayımlanan çalışmaya nazaran, bu özellikler “potansiyel biyoişaretler” olarak değerlendirilmeli. Yani direkt hayatın delili olmasa da, geçmişte mikrobiyal faaliyetlerin izleri olabilir. NASA’dan Dr. Nicky Fox, “Bu bir imza, bir kalıntı. Şahsen ömür değil. Tahminen de milyarlarca yıl evvel var olmuş canlılardan arda kalan bir işaret” diyerek ihtimale dikkat çekti.
DÜNYA İLE BENZERLİKLER
Araştırmayı yürüten gruptan Stony Brook Üniversitesi’nden jeokimyacı Joel Hurowitz, kayalarda vivianit (demir fosfat) ve greigit (demir sülfür) minerallerine rastladıklarını açıkladı. Bu mineraller, Dünya’da çoğunlukla organik maddelerle etkileşime giren mikroplar tarafından üretiliyor. Lakin büsbütün kimyasal süreçlerle de oluşabilmeleri, araştırmacıların temkinli yaklaşmasına yol açıyor. Hurowitz, “Biyolojik olmayan süreçleri de büsbütün dışlayamayız. Bu sebeple şimdilik yalnızca potansiyel biyoişaret diyebiliriz” dedi.
NASA’NIN GELECEK PLANLARI VE BÜTÇE KRİZİ
Kesin karşılık için Mars’ta toplanan örneklerin Dünya’ya getirilmesi gerekiyor. Perseverance, bu kayaçlardan örnekler depoladı fakat NASA’nın Mars örnek dönüşü misyonu önemli bütçe kesintileri sebebiyle ertelenme riskiyle karşı karşıya. Trump idaresinin bilim bütçesinde yaptığı “yok edici” kesintiler, projeyi belirsizliğe sürükledi.
NASA’dan Dr. Fox, “Bilimsel keşifler tesadüfen olmuyor. Bunlar uzun vadeli planlama ve yatırımın sonucu. Bu bulgu, sebep daha fazla araştırmaya muhtaçlık duyduğumuzu açıkça gösteriyor” diyerek projeye yatırım daveti yaptı.
