Görünüşe nazaran yüzümün formunu değiştirebilir, göbeğime kilo aldırabilir ve hatta saçlarımın dökülmesine neden olabilir.
Hakkında çok az şey bildiğim bir gerilim hormonu olan kortizol ile ilgili ihtarlar toplumsal medya hesaplarımı ele geçirmiş üzere hissediyorum.
Portakal suyu, hindistan cevizi suyu ve deniz tuzu karışımı bir kortizol kokteyli içmemi, bir dizi farklı destek almamı ve şakaklarıma lavanta kremiyle masaj yapmamı tavsiye eden paylaşımlar görüyorum.
Kortizol düzeyimin ne kadar yüksek olduğunu bilmemek, düşürmem gerekip gerekmediğini bilmemi zorlaştırıyor.
Ama artık düşünüyorum da, yanaklarım olağandan biraz daha şişkin görünüyor ve kot pantolonum biraz dar gelmeye başladı.
Kortizol, bedenimizin gerilime nasıl reaksiyon vereceğini denetim etmeye yardımcı olan birkaç hormondan biri. Böbreküstü bezleri tarafından üretilir ve sabah uyandığımızdan emin olmaktan gece uykuya dalabilmeye kadar yaptığımız her şeyde hayati bir rol oynar.
Onsuz ölürüz – lakin bu ince bir istikrardır. Çok fazla kortizol de çok sayıda sıhhat meselesine neden olabilir.
Peki, stresliysem ve bedenim çok fazla kortizolün baskısı altında gıcırdıyorsa, bunu nasıl düzeltebilirim?
Telefonumu elime alıyorum ve toplumsal medya hesaplarımda gezinmeye başlıyorum. Karşıma çıkan birinci gönderilerden birindeki tavsiye telefonumu kapatmam tarafında: Bu büyük bir gerilim kaynağı.
On dakika evvel kortizol düzeyimden haberim yoktu – şimdiyse yükseldiğini hissedebiliyorum.
Oxford Üniversitesi Endokrinoloji Profesörü John Wass, “Sistemlerimizde daha yüksek kortizol düzeyiyle yaşıyor olmamız çok muhtemel” diyor ve ekliyor:
“Kısmen dünyada çok daha fazla gerilim olduğu için, asla kapanamıyoruz.
“Akıllı telefonlarla bir an bile huzur bulamazsınız.”
Ancak Prof. Wass, kortizol seviyeleri ile bedenimizdeki değişiklikler ortasında toplumsal medyada sıklıkla kurulan direkt ilişkiyi sorguluyor ve bunu “yanıltıcı” olarak nitelendiriyor.
“Tüm bu değişikliklerin – kilo alma, yüzde şişme – pek çok öbür nedeni olabilir – örneğin makûs bir gece uykusu, kimi ilaçlar, çok fazla tuz, çok fazla alkol” diyor:
“Kortizol düzeylerinin tek başına hatalı olması pek olası değil – bu karmaşık bir tablo.”
Jasleen toplumsal medyada yazılanları deneyerek gerilim düzeyini azaltmaya çalıştı lakin bu teklifler çok da tesirli olmadı
Küçük bir teknoloji şirketinin genel müdürü olan Jasleen Kaur Carroll işinin doruğundaydı ve işi, hayatı haline geldi.
Sonunda işler o kadar ağırlaştı ki, daima baskı altında hisseden Jasleen fizikî, zihinsel ve duygusal olarak büsbütün tükenmişlik yaşadı.
Londra’da yaşayan 33 yaşındaki bayan “Kendimi zombi üzere hissetmeye başladım, güya etrafımdaki her şey alt üst oluyormuş gibi” diye anlatıyor:
“Ama kendime ‘Ben Jas’im, güçlüyüm, devam edebilirim’ diyordum.”
Jasleen, gerilimini nasıl azaltacağı ve kortizol düzeyini nasıl düşüreceği konusunda tavsiye almak için toplumsal medyaya başvurdu.
“Aklınıza ne geliyorsa denedim” diyor:
“Kortizol kokteyli, Ashwagandha tabletleri, zerdeçal, karabiber destekleri, alnıma lavanta kremi… Her şeyi…”
Ama hiçbir şey işe yaramadı. Jasleen’in bedeni reaksiyon vermeye başladı ve yaşadığı gerilim, bağışıklık sisteminin denetimden çıkıp, ezkaza sağlıklı hücreleri gaye almaya başladığı lupus ismi verilen otoimmün bir rahatsızlığın alevlenmesini tetikledi.
“Çok fazla kilo verdim, şiddetli eklem ağrılarım vardı, nefes almakta zorlanıyordum zira ciğerlerimin etrafında sıvı vardı” diyor:
“Kötü durumda olduğum için bebek sahibi olmaya çalışmamam konusunda da uyarıldım.”
Hastanede lupus tedavisi görürken Jasleen, toplumsal medya tavsiyeleriyle kendini düzeltmeye çalışmak yerine durması, vakit ayırması ve yardım alması gerektiğini fark etti.
“Stresin tüm semptomlarıyla savaşmaya çalışıyordum” diyor:
“Bunun yerine, nedenini ele almam gerekiyordu.”
Terapi alarak çocukluğunda yaşadığı travma üzerinde çalıştı ve farkındalık pratiği yapmaya başladı – bu ona anı daha fazla yaşamayı öğretti.
Stres İdaresi Derneğini yöneten terapist Neil Shah, “Stres mükemmel bir şeydir” diyor:
“Adrenalin ve kortizol üzere hormonlar bizi algılanan bir tehdide karşı inançta tutmak için hayati değer taşır.
“Sorunlar her yerde tehdit algıladığımızda ortaya çıkıyor – ve içinde bulunduğumuz, 7/24 yaşayan toplum da buna yardımcı olmuyor.”
Neil, Jasleen’e açık havada, çimlerin üzerinde çıplak ayakla durmayı denemesini tavsiye etti. Jasleen ikna olmamıştı lakin denemeye karar verdi.
“O noktada her şeyi deneyebilirdim” diyor.
Jasleen ile konuştuktan bir gün sonra, ağrı ve gerilim idaresi konusunda uzmanlaşmış bir yardım kuruluşu olan Breathworks’ten bir farkındalık koçuyla görüntü görüşmesi yapıyorum.
Hepsi de gerilim düzeylerini nasıl yöneteceklerini ve genel sıhhatlerini nasıl güzelleştireceklerini öğrenmek isteyen 12 iştirakçi daha var.
Bazı çalışmalar, farkındalık üzere faaliyetlerin kortizol düzeyleri üzerinde olumlu bir tesire sahip olabileceğini ve gerilim reaksiyon sistemini düzenlemeye yardımcı olabileceğini öne sürüyor.
Araştırmalar, geçmişe takılıp kalmak ya da geleceğe bakmak yerine ana odaklanmanın da beynin yapısını değiştirmeye ve gerilim direncini artırmaya yardımcı olabileceğini göstermiştir.
Farkındalık koçum Karen Liebenguth’un sıcak, yatıştırıcı bir sesi var. Bana bir kuru üzümü tutmamı, bakmamı, hissetmemi, koklamamı, dinlememi ve sonunda ağzıma atmamı söylediğinde kuşkuyla yaklaşıyorum.
Çiğnediğim vakit, farkındalıkla yediğimi anlamaya başlıyorum. Tek niyetim kuru üzüm ve onun tadı ve dokusu. Ve o gün birinci defa tüm odağım şu anın içinde.
Psikoloji profesörü ve gerilim dayanıklılığı uzmanı David Creswell, farkındalığın birtakım bireylerin kortizol düzeylerini düşürmelerine yardımcı olduğu tespit edilen çeşitli tekniklerden biri olduğunu ve idman, günlük tutma, yakın münasebetleri besleme ve bilişsel davranış terapisinin (CBT) de yardımcı olabileceğini söylüyor.
Prof Creswell, “İlginç bir formda, her teknik bizi bazen rahatsızlık hissiyle barışmak için eğitiyor” diyor:
“Bunlar, hayatın karşımıza çıkardığı büyük gerilim faktörleriyle başa çıkmamıza yardımcı olabilecek küçük mini gerilim faktörleri üzeredir.”
Uzmanlar, birtakım toplumsal medya “hızlı çözümlerinin” sırf birçok insanın yaşayabileceği gerçek problemleri ele almakta başarısız olmakla kalmayıp, birebir vakitte tıbbi tedaviye muhtaçlığı olanların yardım aramasını da engelleyebileceği konusunda uyarıyor.
Refah uzmanı Profesör Sir Cary Cooper, “Karmaşık ve potansiyel olarak daha önemli bir sıkıntıya karşı çoklukla kolay tahlillerle besleniyoruz” diyor.
Ona toplumsal medyada sık sık gördüğüm kortizol kokteylinin içeriğini söylediğimde şaşırmış görünüyor.
“Yani, rastgele bir ziyanı olmayacak” diyor:
“Ama katiyen kortizol düzeyinizi düşürmeyecek.”
Prof Cooper, ani beden değişikliklerinin fizikî bir sıhhat sorunu olmadığından emin olmak için bir tıp uzmanı tarafından denetim edilmesi gerektiğini söylüyor.
Yüksek kortizol düzeyleri yüz, sırtın üst kısmı ve mide etrafında kilo alımına neden olabilir – bu da Cushing Sendromu ismi verilen çok ender bir duruma işaret edebilir.
Bunun en yaygın nedeni uzun müddet yüksek dozda steroid ilaç kullanmaktır.
Bazen, hipofiz bezinde (beynin yakınında) yahut adrenal bezlerde (böbreklerin yakınında) küçük, kanserli olmayan bir büyüme de çok fazla kortizol salınmasına neden olabilir.
Bu bezler, kortizol de dahil olmak üzere bedeninizdeki belli hormonların ölçüsünü denetim etmeye yardımcı olur.
Prof Cooper “stresliyseniz yalnızca semptomları tedavi etmenin pek bir manası olmadığını” söylüyor:
“Her şey sebeplerle ilgilidir ve bu sebepler makûs bir bağlantıdan, finansal kaygılardan ya da ailevi meselelerden kaynaklanıyor olabilir.
“Sosyal medyadaki kolay teklifler bunları çözmeyecektir.”
Jasleen’in büyük bir dijital pazarlama şirketinde yeni bir işi var. Gebe kalamayabileceği konusunda uyarılmasına karşın sekiz ay evvel bir kız bebek dünyaya getirdi.
Geçmişte yaşadığı tükenmişliği tekrarlamamaya kararlı, bu yüzden her sabah kesinlikle birkaç idman yaptığını söylüyor.
Her biri hudut sistemini uyararak rahatlamasına ve gerilim düzeyini azaltmasına yardımcı olduğunu anlatıyor.
Jasleen “Bedenime yavaşça vurarak kendimi topraklıyorum” diye açıklıyor:
“Ellerimin ortasında hayali bir top tutuyorum ve bedenimin üstünde bir fırça gezdiriyorum, cildimi okşuyorum, kalbime akan kanı gözümde canlandırıyorum.”
Jasleen’in ağır bir hayatı, başarılı bir mesleği ve bakması gereken bir kız çocuğu var, lakin hudutlarının çok daha fazla farkında olduğunu söylüyor. Genel olarak toplumsal ortamlardan uzak duruyor ve hayatı artık “daha sakin”.
“Hâlâ beni gerilime sokan ögeler var” diyor ve ekliyor:
“Ama artık bunu yönetmeye yardımcı olacak bir alet çantam var ve kaosu kucaklayabiliyorum!”
