Mars’tan koparak Dünya’ya düşen ve bilinen en büyük Mars meteoru olan NWA 16788, 16 Temmuz’da Sotheby’s New York’ta açık artırmaya çıkıyor. 2023 yılında Nijer’in ıssız Agadez bölgesinde keşfedilen bu 24,5 kilogramlık dev kaya, sadece büyüklüğüyle değil, Mars’a dair bilimsel sırlar barındırmasıyla da dikkat çekiyor. Fakat bu eşsiz örneğin özel koleksiyonlara mı gideceği, yoksa bilim dünyasına mı hizmet edeceği hâlâ belirsizliğini koruyor.
DÜNYADAKİ EN BÜYÜK MARS METEORU
Sotheby’s müzayede meskenine nazaran NWA 16788, şimdiye kadar Dünya’da bulunmuş en büyük Mars meteoru olma özelliğini taşıyor. 24,5 kilogram tartısındaki bu örnek, daha evvelki en büyük Mars meteoritinden %70 daha büyük. Mars kökenli meteoritlerin birçok yalnızca küçük parçacıklar halinde bulunurken, bu “anıtsal örnek” koleksiyonerler ve bilim insanları için büyük bir paha taşıyor.
Meteoritin yüzeyinde, Dünya atmosferine giriş sırasında oluşan cam gibisi bir kabuk da dikkat çekiyor. İç yapısının tahliline nazaran, bu kaya Mars yüzeyinden güçlü bir asteroid çarpmasıyla kopmuş ve birtakım kısımları cam formuna dönüşmüş.
BİLİM DÜNYASI VE KOLEKSİYONCULAR ORTASINDA DENGE
Sotheby’s Tabiat Tarihi Lider Yardımcısı Cassandra Hatton, “Bu, yalnızca az değil; bir kuşakta bir defa bulunan tipten bir örnek” diyerek NWA 16788’in eşsizliğini vurguluyor. Lakin bu tıp bilimsel değeri yüksek modüllerin satışa çıkması kimi uzmanları endişelendiriyor.
Edinburgh Üniversitesi’nden paleontolog Prof. Steve Brusatte, “Böyle bir taşın güçlü bir koleksiyonerin kasasında kaybolması yazık olur. Bir müzede olmalı, halkla paylaşılmalı” diyerek kamu faydasına dikkat çekiyor.
“BİLİM, KOLEKSİYONCULUKLA BESLENİYOR”
Leicester Üniversitesi’nden gezegen bilimci Dr. Julia Cartwright ise, bilimsel keşifler ile özel koleksiyonerler ortasında simbiyotik bir alaka olduğunu savunuyor. “Bu taşların satılması, araştırmaları destekleyen yeni örneklerin bulunmasını sağlıyor” diyen Cartwright, NWA 16788’in bir örneğinin Çin’deki Purple Mountain Gözlemevi’nde bilimsel referans olarak saklandığını da belirtiyor. Cartwright, yeni sahibi kim olursa olsun bu taşın bilimsel ilgiyi sürdüreceğini ve tahminen de ileride araştırmalara katkı sağlayacağını umduğunu söylüyor.
BENZER ÖRNEKLER SATILMIŞTI
Mars kökenli meteoritler daha evvel de açık artırmalarda dikkat çekmişti. 2021’de, Mars atmosferini içinde hapseden bir meteorit, Christie’s müzayede konutunda 200.000 dolara satılmıştı. Halbuki ön değerlendirmesi sırf 30.000–50.000 dolar ortasındaydı.
