Modern bilimin en temel yapı taşlarından biri olan hücre, yeni bir keşifle bir defa daha şaşırttı. ABD’deki Virginia Üniversitesi ve Ulusal Sıhhat Enstitüleri (NIH) araştırmacıları, hücre içinde “hemifüzozom” ismi verilen yeni bir organel keşfetti. Hücresel gereçlerin ayrıştırılıp geri dönüştürüldüğü bu yapının, bilhassa genetik hastalıkların tedavisinde belirleyici olabileceği düşünülüyor.
HÜCRE İÇİNDE BÂTIN BİR GERİ DÖNÜŞÜM
Araştırma grubu, hemifüzozomun hücre içi “yükleme rampası” üzere işlediğini ve veziküller aracılığıyla taşınan unsurların bu yapıda ayrıştırıldığını ortaya koydu. Hücrenin gereksinim duyduğu anda ortaya çıkan bu süreksiz yapı, daha evvel kullanılan görüntüleme teknikleriyle fark edilememişti. Çığır açıcı keşif, kriyo-elektron tomografisi sayesinde mümkün oldu. Bu metot, hücreleri “dondurarak” üç boyutlu ve yüksek çözünürlüklü halde görüntülemeyi sağlıyor.
NADİR GENETİK HASTALIKLAR İÇİN UMUT IŞIĞI
Keşfin, bilhassa Hermansky-Pudlak sendromu üzere az genetik hastalıkların tedavisinde yeni bir çığır açabileceği belirtiliyor. ABD’de yaklaşık 200 bin kişiyi etkileyen bu hastalık; albinizm, pıhtılaşma bozuklukları, akciğer hastalıkları ve görme meseleleriyle kendini gösteriyor. Hücre içindeki “ev işlerinin” aksamasının bu tip kalıtsal hastalıklara neden olduğu biliniyor. Hemifüzozomun bu süreçteki rolü netleştikçe, tedaviye yönelik yeni stratejiler geliştirilebileceği düşünülüyor.
BU YAPI SAĞLIKLI HÜCRELERDE NASIL DAVRANIYOR?
Profesör Seham Ebrahim, “Hücrelerde yeni bir yapı keşfetmek çok az rastlanan bir durum. Bu, hastalıkları anlamada yepisyeni bir kapı aralıyor” diyerek bulgunun ehemmiyetine dikkat çekti. Bilim insanları artık bu yapının sağlıklı hücrelerde nasıl çalıştığını, hastalıklı durumlarda nasıl davrandığını araştıracak. Bu süreç, genetik hastalıkların daha erken teşhis edilmesine ve tedaviye yönelik şahsileştirilmiş yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
